Аль-Муджадиля сүрөсү — Аят 3

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• يُظَاهِرُونَ (юзаахируун): «Захар» деген сөздөн алынган. Жахылият доорунда эркек аялына «сен мага энемдин аркасындайсың» деп айтып, аны өзүнө арам кылып алуучу. Бул сөз аялды жакындык кылууга арам кылуу маанисинде колдонулат.
• يَعُودُونَ لِمَا قَالُوا (яауудууна лимаа каалуу): Айткан сөзүнөн кийин кайра аялына жакындашууну каалап, ошол сөзүнөн кайтуу.
• تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ (тахриру ракабатин): Кул же күңдү эркиндикке чыгаруу.
• يَتَمَاسَّا (ятамаассаа): Эки тарап бири-бирине тийип, жакындык кылуу.
• تُوعَظُونَ بِهِ (тууъазууна бихи): Силерге насаат айтылат, эскертүү берилет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта аялына «сен мага энемдин аркасындайсың» деп айтып, аны өзүнө арам кылган эркектердин абалын баяндайт. Эгерде ал адам ушундай сөз айткандан кийин аялына кайра жакындык кылууну кааласа, анда аялына жакындашаардан мурун бир кулду же күңдү эркиндикке чыгаруусу шарт. Бул — Аллах белгилеген өкүм. Эгерде кул эркиндикке чыгарууга мүмкүнчүлүгү болбосо, анда ага башка кефарат жолдору белгиленген (орозо кармоо же тамак берүү), бирок бул аятта биринчи кезектеги кефарат — кул эркиндикке чыгаруу экени айтылууда. Бул өкүм аларга насаат, эскертүү катары берилүүдө, ошондой эле аялдарга зордук-зомбулук кылуудан жана оозеки түрдө аларды өзүнө арам кылып алуудан тыюу үчүн. Аллах силердин кылган иштериңерден кабардар, эч нерсе Ага жашыруун эмес. Ал силердин ар бир кылганыңарды билет жана ага жараша сыйлык же жаза берет.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Ислам — үй-бүлөнү коргоочу дин. Бул аят үй-бүлөлүк мамилелерди тартипке салып, эркек менен аялдын ортосундагы сый-урматты сактоону талап кылат. Оозеки түрдө аялын өзүнө арам кылып алуу сыяктуу зыяндуу адаттарга тыюу салынат.
• Кефарат — өкүнүү жана жоопкерчилик белгиси. Кылган катаң үчүн жоопкерчилик тартуу, ошондой эле жакшылык кылуу (кул эркиндикке чыгаруу) аркылуу күнөөңдү жууп, коомго пайда келтирүүгө чакырат. Бул Исламдын адилеттүүлүгүн жана адамдык баалуулуктарды жогору койгонун көрсөтөт.
• Аллахтын илими чексиз. «Аллах силердин кылган иштериңерден кабардар» деген бөлүк аркылуу ар бир адам өз жоруктары үчүн Аллахтын алдында жооп берерин түшүнөбүз. Бул бизди жакшылыкка умтулууга, жамандыктан качууга түрткү берет.
• Ислам — жеңилдик жана акыл-эс дини. Кефараттын белгилениши адамдын күчүнө жараша болот, бул Исламдын адам баласына орду жок оордук жүктөбөгөнүн көрсөтөт. Ошондой эле бул өкүмдөр адамдарды туура жолго салуу, аларды ойлонууга чакыруу үчүн берилген.
• Үй-бүлө бейпилдиги — ыймандын бир бөлүгү. Бул аят аркылуу Ислам үй-бүлөнү бекем кармоого, аялдарга жана эркектерге болгон мамиледе адилеттүү болууга үндөйт. Бул диндин адамгерчиликке, ынтымакка жана сүйүүгө негизделгенин далилдейт.

Ошентип, бул аят бизди Аллахтын өкүмдөрүн сыйлоого, үй-бүлөлүк мамилелерди таза кармоого жана ар дайым жакшылык кылууга чакырат. Ислам — бул адамдын жеке жашоосун да, коомдук жашоосун да жакшыртуучу, адилеттүү жана ырайымдуу дин.