سوره مجادله — آیه 3

## تفسیر آیه ۳ سوره مجادله

### معانی واژگان:

• یُظاهِرُونَ: از «ظهار» به معنای آن است که مرد به همسرش بگوید: «تو مانند مادر من هستی» و بدین وسیله او را بر خود حرام کند. این کار در جاهلیت نوعی طلاق بود.
• یَعُودُونَ لِمَا قَالُوا: یعنی بازگشت به آنچه گفتهاند و اراده آمیزش با همسرشان را داشته باشند.
• تَحْرِیرُ رَقَبَةٍ: آزاد کردن بردهای (مؤمن).
• یَتَمَاسَّا: کنایه از آمیزش جنسی زن و شوهر.

### تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه احکام «ظهار» که در آیات قبل بیان شد، حکم کسانی را روشن میسازد که همسران خود را ظهار میکنند (یعنی به آنان میگویند: تو مانند مادر من هستی) و سپس پشیمان شده و قصد بازگشت به زندگی زناشویی و آمیزش با همسرشان را دارند. برای چنین افرادی، کفارهای سنگین تعیین شده است: آزاد کردن یک برده مؤمن (چه مرد و چه زن) پیش از آنکه با همسر خود آمیزش کنند. این حکم، یک ترتیب الزامی دارد و تا وقتی کفاره ادا نشود، آمیزش حلال نیست.

خداوند این حکم را به عنوان یک موعظه و پند برای مؤمنان بیان میکند تا از این گفتار زشت و باطل دوری کنند و بدانند که ظهار، عملی ناپسند و حرام است و اگر مرتکب شدند، باید با این کفاره سنگین، پاک شوند. در پایان آیه، خداوند میفرماید: «وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِیرٌ» یعنی خداوند به تمام اعمال شما آگاه است و هیچ کاری از او پوشیده نیست؛ اوست که اعمال را میبیند و بر اساس آن پاداش یا کیفر میدهد.

### فواید و پیامهای آیه:

1. اهمیت حفظ حریم خانواده: اسلام برای استحکام خانواده و جلوگیری از سخنان زشت و توهینآمیز میان زن و شوهر، احکام سختگیرانهای وضع کرده است تا مؤمنان زبان خود را از گفتار ناپسند بازدارند.
2. آزادی بردگان: این حکم، یکی از راههای تشویق مسلمانان به آزادسازی بردگان است و نشان میدهد اسلام گامبهگام به سوی ریشهکن کردن بردهداری حرکت میکند.
3. توبه و جبران خطا: اگر مؤمنی خطایی مرتکب شد، درِ توبه به روی او باز است، اما باید با انجام کارهای نیک و سنگین، خطای خود را جبران کند و پاک شود.
4. آگاهی کامل خداوند: این آیه به ما میآموزد که خداوند از همه اعمال ما آگاه است؛ پس باید مراقب گفتار و رفتار خود باشیم و بدانیم که هیچ کاری بدون پاداش یا کیفر نمیماند.
5. پیشگیری بهتر از درمان: این حکم، یک هشدار جدی است که مؤمنان از ابتدا به فکر چنین گفتار زشتی نیفتند و بدانند که عواقب سنگینی در پی دارد.