Mücâdele Suresi — Ayet 3

Kelime Anlamları:

• يُظَاهِرُونَ مِن نِّسَائِهِمْ: Eşlerine “Sen bana annemin sırtı gibisin” diyerek onları kendilerine haram kılan kimseler (zıhâr yapanlar).
• ثُمَّ يَعُودُونَ لِمَا قَالُوا: Sonra söyledikleri bu sözden dönüp eşleriyle birlikte olmaya karar verenler.
• فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ: Bir köle veya cariyeyi özgürlüğüne kavuşturmak.
• مِن قَبْلِ أَن يَتَمَاسَّا: Eşler birbirine dokunmadan (cinsel ilişkiye girmeden) önce.
• تُوعَظُونَ بِهِ: Bununla size öğüt veriliyor, uyarılıyorsunuz.
• خَبِيرٌ: Her şeyden haberdar olan, hiçbir şey kendisine gizli kalmayan.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, İslâm’ın kadına ve aile hayatına verdiği değeri, insanın onurunu koruma adına koyduğu hassas ölçüleri gözler önüne seriyor. Zıhâr, cahiliye döneminde bir erkeğin hanımına “Sen bana annemin sırtı gibisin” diyerek onu kendisine haram kılması ve bu sözü boşama niyetiyle söylemesiydi. Bu, kadını mağdur eden, onu belirsiz bir durumda bırakan ve aile bağlarını zedeleyen çirkin bir adetti.

Yüce Allah, bu âyette o çirkin âdeti kaldırıp yerine hem affı hem de caydırıcı bir hükmü koymuştur. Eğer bir kimse bu sözü söyler, sonra da pişman olup hanımına dönmek isterse, ona yaklaşmadan önce bir köle azat etmesi emredilmiştir. Bu, hem kul hakkına saygının hem de toplumda köleliğin kaldırılmasına yönelik bir adımın ifadesidir. Çünkü İslâm, her vesileyle özgürlüğü yaymayı ve insanları esaretten kurtarmayı hedeflemiştir.

Bu hüküm, müminlere bir öğüt ve uyarıdır: “Sakın bu tür sözlerle aile huzurunuzu bozmayın, hanımlarınızı incitmeyin. Eğer böyle bir hataya düşerseniz, bedelini ödeyin ve bir daha yapmayın.” Burada asıl amaç, insanı terbiye etmek, dilini ve davranışlarını kontrol altına almasını sağlamaktır. Zira söz, insanın kalbinin tercümanıdır; güzel söz kalbi yumuşatır, çirkin söz ise kalbi katılaştırır.

Ey müminler! Allah’ın bu emri, sizin iyiliğiniz içindir. O, sizin ne yaptığınızı, neyi gizlediğinizi, neyi açığa vurduğunuzu her şeyiyle bilir. Hiçbir amel O’na gizli değildir. Öyleyse O’nun koyduğu sınırlara saygı gösterin, ailelerinizi sevgi ve merhamet üzerine bina edin. Unutmayın ki Allah, tövbe edenleri sever, affeder ve kullarına asla zulmetmez. Bu hüküm, sizin dünyanızı da ahiretinizi de mamur etmeniz için bir rahmettir.