An'om surasi — Oyat 121

Kalimalarning ma'nolari:

• لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ: Allohning ismi zikr qilinmagan narsa (masalan, so‘yish paytida bismilloh aytilmagan jonzot).
• لَفِسْقٌ: Bu, albatta, itoatdan chiqish va gunohdir.
• لَيُوحُونَ: Shaytonlar, albatta, vasvasa qiladilar (yashirincha yuradilar).
• أَوْلِيَائِهِمْ: Ularning do‘stlari (mushriklar va shaytonlarning yordamchilari).
• لِيُجَادِلُوكُمْ: Sizlar bilan bahslashishlari uchun.

Tafsir:

Ey mo‘minlar! Allohning ismi zikr qilinmagan narsalardan yemanglar. Bu, o‘lgan hayvonlar, butlar yoki jinlar nomiga so‘yilgan jonzotlar va shunga o‘xshash narsalarni o‘z ichiga oladi. Bunday narsalarni yeyish – Allohning buyrug‘iga ochiqdan-ochiq xilof qilish va gunohdir. Chunki Alloh taolo halol va haromni O‘zi belgilagan, Uning ismi zikr qilinmagan narsa esa haromdir.

Keyin Alloh taolo mo‘minlarga ogohlantirish beradi: Shaytonlar o‘z do‘stlari bo‘lmish mushriklarga vasvasa qiladilar va ularga shubhalar tashlaydilar. Ular mo‘minlar bilan bahslashib, shunday deyishadi: "Sizlar o‘zingiz so‘ygan hayvonlarni yeyasizlar-u, lekin Allohning o‘zi o‘ldirgan (ya'ni o‘lgan) hayvonlarni yemaysizlar. Bu qanday mantiq?" Ular shu kabi so‘zlar bilan mo‘minlarni yo‘ldan urishga harakat qiladilar.

Alloh taolo bu yerda mo‘minlarga qattiq ogohlantirish beradi: Agar sizlar ularning bu vasvasalariga quloq solib, Alloh harom qilgan narsani halol deb hisoblasangizlar, demak, sizlar ham ular kabi mushrik bo‘lib qolasizlar. Chunki Allohning hukmiga qarshi chiqib, boshqalarning so‘ziga ergashish – Allohga sherik keltirishning bir ko‘rinishidir.

Foydalar:

1. Bu oyat mo‘minlarga halol va harom masalasida faqat Allohning hukmiga bo‘ysunish kerakligini o‘rgatadi. Musulmon kishi o‘z nafsining yoki boshqalarning so‘ziga emas, balki faqat Allohning amriga ergashishi lozim.
2. Shaytonning hiyla-nayranglari har doim bo‘ladi va u insonlarni haromni halol qilib ko‘rsatishga urinadi. Mo‘min bu vasvasalardan ehtiyot bo‘lishi va Allohning kitobiga murojaat qilishi kerak.
3. Halol rizq topish – ibodatning bir qismidir. Haromdan saqlanish insonning iymonini mustahkamlaydi va uning duolari qabul bo‘lishiga sabab bo‘ladi.
4. Bu oyat musulmonlarga o‘z dinlarini himoya qilishda hushyor bo‘lishni va dushmanlarning fitnalariga aldanib qolmaslikni o‘rgatadi. Islomda har qanday masala Alloh va Uning Rasuli tomonidan hal qilingan, biz esa shu hukmga rozi bo‘lishimiz shart.