An'om surasi — Oyat 120

Kalimalarning ma'nolari:

• Zohir al-ism: gunohning ochiq-oshkora qilingani.
• Botin al-ism: gunohning yashirincha qilingani.
• Yaksibuna: kasb qiladilar, qiladilar.
• Yaqtarifun: o'zlari uchun topib, qiladilar.

Tafsir:

Ey insonlar! Gunohlarning barcha turlarini tark eting — xoh u ochiq-oshkora qilingan bo'lsin, xoh yashirincha. Chunki gunohning ochiq yoki yashirin bo'lishi uning gunoh ekanligini o'zgartirmaydi. Alloh taolo bandalarining barcha amallarini — ko'z o'ngida qilinganini ham, pinhona qilinganini ham biladi va ularning hammasini hisobga oladi.

Ochiq gunohlar — bu odamlar oldida qilinadigan ma'siyatlar, masalan, ochiqchasiga yolg'on gapirish, oshkora zino qilish yoki boshqa odamlarga ko'rinadigan tarzda gunoh ishlarni bajarishdir. Yashirin gunohlar esa — odamlardan yashirib, faqat o'zi biladigan holda qilinadigan gunohlardir, masalan, yolg'on guvohlik berish, ichkilik ichish, g'iybat qilish yoki boshqa xil pinhona ma'siyatlar.

Alloh taolo bu oyatda gunohning har ikki turini ham tark etishni buyurmoqda. Chunki ba'zi odamlar gunohni yashirincha qilsa, go'yo u gunoh emasdek yoki Alloh buni ko'rmaydidek o'ylaydilar. Bu noto'g'ri tushunchadir. Alloh hamma narsani ko'ruvchi va biluvchidir.

Keyin Alloh taolo gunoh qiluvchilarning oxirini bayon qilib: "Albatta, gunoh kasb qiladiganlar — ya'ni gunohlarni o'z ixtiyori bilan tanlab, ularni qilishda davom etadiganlar — qilgan gunohlari evaziga, ya'ni dunyoda qilgan yomon amallari tufayli, oxiratda albatta jazolanadilar", deydi. Bu jazo ularning qilgan gunohlariga yarasha bo'ladi va hech kim zulm qilinmaydi.

Oyatdan olinadigan foydalar:

1. Islom dini insonni har qanday gunohdan — xoh u ochiq, xoh yashirin bo'lsin — saqlanishga chaqiradi. Bu din insonning ichki dunyosini ham, tashqi hayotini ham poklashni maqsad qiladi.
2. Alloh taolo bandalarining yashirin amallarini ham biladi. Bu esa insonda ichki nazoratni shakllantiradi — inson hech qayerda va hech qachon Allohning nazaridan chetda qolmasligini biladi.
3. Gunohning ochiq yoki yashirin bo'lishi jazoga ta'sir qilmaydi — har ikkisi ham jazolanadi. Bu adolatning to'liq amalga oshishini ko'rsatadi.
4. Bu oyat musulmonlarni taqvo va iffatga, ya'ni gunohlardan har qanday holatda ham saqlanishga undaydi. Bu esa jamiyatda axloqiy poklikni mustahkamlaydi.
5. Jazo va'da qilingani — gunohkorlar uchun ogohlantirish, solihlar uchun esa tasalli va quvonchdir. Chunki Alloh adolatli bo'lib, har kimga qilgan amaliga yarasha mukofot yoki jazo beradi.