سوره انعام — آیه 128

معانی کلمات:

• یَحْشُرُهُمْ: آنان را جمع میکند و گرد میآورد.
• مَعْشَرَ: گروه و جماعت.
• اسْتَکْثَرْتُمْ: بسیار کردید و فراوان گرفتید.
• أَوْلِیَاؤُهُمْ: دوستان و پیروانشان.
• اسْتَمْتَعَ: بهرهمند شد و لذت برد.
• أَجَلَنَا: مدّت و سررسید ما.
• مَثْوَاکُمْ: جایگاه اقامت و ماندگاری شما.
• خَالِدِینَ: جاودانه و همیشگی.

تفسیر آیه:

ای پیامبر، آن روزی را یادآوری کن که خداوند همهی جنّ و انس را در پیشگاه خود جمع میکند و خطاب به گروه جنّیان میفرماید: «ای گروه جنّیان! شما بسیاری از انسانها را گمراه کردید و آنان را از راه حق بازداشتید.» در آن هنگام، پیروان انسانیشان که در دنیا از آنان اطاعت کرده بودند، در پاسخ میگویند: «پروردگارا! ما از یکدیگر بهرهمند شدیم؛ جنّیان از پیروی انسانها لذت بردند و انسانها نیز از وسوسهها و خواستههای خود بهره گرفتند، و اکنون به سررسیدی که برای ما تعیین کرده بودی — یعنی روز قیامت — رسیدیم.» خداوند متعال در پاسخ به آنان میفرماید: «آتش دوزخ جایگاه همیشگی شماست و در آن جاودانه خواهید ماند؛ مگر آنچه خداوند بخواهد — یعنی کسانی از موحّدان که گناهان کبیره مرتکب شدهاند و خداوند بخواهد آنان را پس از مدتی از آتش بیرون آورد.» همانا پروردگار تو در تدبیر و تقدیر امور حکیم است و به تمام اعمال و نیّات بندگانش داناست.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه هشدار جدی به انسانهاست که از وسوسههای شیاطین و جنّیان پیروی نکنند، زیرا سرانجام این پیروی، پشیمانی و عذاب جاودان است.
• نشان میدهد که در قیامت، هیچ عذری پذیرفته نیست و همهی روابط و بهرهمندیهای ناسالم در دنیا آشکار و بازخواست میشود.
• عدالت و حکمت خداوند اقتضا میکند که هر کس به اندازهی عمل خود جزا ببیند و هیچکس بدون حساب رها نشود.
• رحمت الهی شامل حال موحّدانِ گناهکار نیز میشود که اگر عذاب شوند، عذابشان ابدی نیست و پس از پاک شدن از گناه، از آتش رهایی مییابند.
• این آیه انسان را به تفکر در عاقبت کارها و پرهیز از فریب شیطان دعوت میکند تا در دنیا راه سعادت را برگزیند و از عذاب آخرت در امان بماند.