Ənam surəsi — Ayə 38

Kəlmələrin mənaları:

• Dabbe – yer üzündə hərəkət edən canlı, heyvan.
• Üməm – ümmətlər, növlər, bir-birinə bənzər cəmiyyətlər.
• Təfrit etmək – bir şeyi buraxmaq, nəzərdən qaçırmaq, əskik qoymaq.
• Kitab – burada Lövhi-Məhfuz (qorunan lövhə) nəzərdə tutulur.
• Həşr olunmaq – bir yerə toplanmaq, məhşərə gətirilmək.

Təfsir:

Ey insanlar! Yer üzündə gəzən, sürünən, qarışan-qarışan hər bir canlı və göylərdə iki qanadı ilə uçan hər bir quş – bütün bunlar sizin kimi ümmətlərdir, yəni bir-birinə bənzər, öz növünə görə bir cəmiyyətdir. Onların da sizin kimi ruzisi, əcəli, həyat tərzi və bir yaradanı var. Onlar da sizin kimi Allahın qüdrəti ilə yaşayır, ölür və dirilirlər. Bu, Allahın yaratdığı böyük bir nizamdır və heç bir məxluq bu nizamdan kənar deyil.

Allah-təala Lövhi-Məhfuzda hər şeyi yazmış, heç bir şeyi nəzərdən qaçırmamışdır. Orada bütün canlıların ruzisi, ömrü, əməli və aqibəti qeyd olunmuşdur. Bu, Allahın elminin və qüdrətinin genişliyini göstərir. Heç bir canlı, heç bir quş, heç bir ağac yarpağı belə Allahın elmindən və qəzasından kənar deyil.

Sonra isə – bütün bu canlılar, o cümlədən siz də, qiyamət günü Rəbbinizin hüzuruna toplanacaqsınız. O gün hər kəs öz əməlinə görə haqq-hesab verəcəkdir. Bu, Allahın ədalətinin təzahürüdür. Yer üzündə yaşayan hər bir canlı, göydə uçan hər bir quş – hamısı bir gün Allahın hüzurunda duracaq və heç bir zülm olmayacaqdır.

Bu ayə bizə öyrədir ki, Allahın yaratdığı hər şey bir məqsəd daşıyır və heç nə boş yerə yaradılmamışdır. İnsan olaraq biz də bu böyük nizamın bir parçasıyıq. Gəlin ətrafımızdakı canlılara nəzər salaq – onların hər biri Allahın qüdrətinin bir dəlilidir. Onların yaradılışındakı gözəllik, hərəkətindəki müdriklik bizi düşünməyə və Rəbbimizə şükür etməyə dəvət edir.

Ey insan! Bu qədər canlının sənin kimi bir ümmət olması, onların da ruzisinin Allah tərəfindən verilməsi, sənin də ruzinin Allahın əlində olduğunu göstərir. Heç vaxt unutma ki, sən də bir gün Rəbbinin hüzuruna qayıdacaqsan. O günə hazırlıq üçün yaxşı əməllər et, Allahın yaratdıqlarına qarşı mərhəmətli ol, çünki onlar da sənin kimi Allahın məxluqatıdır. Bu, səni Rəbbinə daha da yaxınlaşdırar və o böyük gündə sənə şəfaətçi olar.