سوره انعام — آیه 52

معانی کلمات:

• تَطْرُدْ: دور کردن، راندن و بیرون کردن.
• الْغَدَاةِ: اول روز، صبحگاهان.
• الْعَشِیِّ: آخر روز، شامگاهان.
• یُرِیدُونَ وَجْهَهُ: یعنی با عبادت خود، تنها خشنودی خدا را میخواهند و هیچ هدف دنیوی ندارند.
• حِسَابِهِم: محاسبه اعمال و جزای آنان.
• الظَّالِمِینَ: ستمگران و کسانی که از حدود خدا تجاوز میکنند.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! مؤمنان فقیر و ضعیفی را که در آغاز و انجام روز، پروردگار خود را با اخلاص عبادت میکنند و تنها رضایت و خشنودی او را میطلبند، از مجلس خود دور مکن و به خاطر جلب توجه اشراف و بزرگان مشرک، آنان را از خود مران. اینان حساب و کتابی بر گردن تو ندارند؛ حساب آنان تنها با خداست و حساب تو نیز بر عهده آنان نیست. اگر چنین مؤمنانی را به خاطر دنیاطلبی و جلب نظر دیگران از خود برانی، در زمره ستمکاران قرار خواهی گرفت که حق را نشناخته و جایگاه هر چیز را رعایت نکردهاند. این آیه در پاسخ به کسانی نازل شد که از حضور فقرای مؤمن در نزد پیامبر (ص) خرده میگرفتند و پیشنهاد میکردند که آنان را از خود دور کند تا اشراف قریش به اسلام تمایل پیدا کنند؛ اما خداوند به پیامبرش دستور داد که هرگز چنین نکند و مؤمنان راستین را گرامی بدارد.

فواید و پیامهای آیه:

1. ارزش انسانها به ایمان و اخلاص آنان است، نه به ثروت و مقام دنیوی؛ مؤمن فقیر نزد خدا از اشراف بیایمان گرامیتر است.
2. پیامبر (ص) و همه مؤمنان باید نسبت به ضعیفان جامعه مهربان و حامی باشند و آنان را از خود نرانند.
3. اخلاص در عبادت، یعنی تنها خدا را خواستن و به غیر او توجه نداشتن، معیار پذیرش اعمال است.
4. هیچکس نمیتواند به بهانه جذب دیگران، از ارزشهای الهی و حرمت مؤمنان بکاهد؛ چنین کاری ظلمی آشکار است.
5. این آیه درس بزرگی برای همه ماست که هرگز برای خوشایند قدرتمندان و ثروتمندان، حق مؤمنان ضعیف را نادیده نگیریم و آنان را تحقیر نکنیم.