Surat Al-An'am — Ayat 78

1) Tegese tembung-tembung kang perlu dimangerteni:

• بَازِغَةً (baazighah): metu utawa mlethèk, yaiku nalika srengéngé wiwit katon mumbul saka wetan.
• أَفَلَتْ (afalat): surup utawa ilang, yaiku nalika srengéngé wis mudhun lan ora katon manèh.
• بَرِيءٌ (barii'un): resik utawa uwal, tegesé ora duwé gegayutan lan ora tanggung jawab marang bab kang dianggep salah.
• مِمَّا تُشْرِكُونَ (mimmaa tusyrikuun): saka apa kang padha sira sekutokake, yaiku nyembah barang liya kajaba Allah.

2) Katrangané ayat:

Nalika Nabi Ibrahim (a.s.) weruh srengéngé mlethèk sumunar ing wayah ésuk, banjur ngandika marang kaumé: "Iki gustiku, iki luwih gedhé tinimbang lintang lan rembulan." Iki minangka cara Nabi Ibrahim mulang marang kaumé kanthi cara mbuktekake bilih barang-barang kang katon gedhé lan sumunar iku ora pantes dadi gusti, amarga kabeh mau ana kang ngatur lan mesthi owah.

Nanging nalika srengéngé mau surup lan ilang saka pandulu, Nabi Ibrahim banjur ngandika marang kaumé: "Hé kaumku, satemené aku iki resik lan uwal saka apa kang padha sira sekutokake marang Allah." Tegesé, Nabi Ibrahim ora gelem nyembah srengéngé, rembulan, lintang, utawa brahala-brahala kang padha disembah déning kaumé. Kabeh mau mung makhluk kang tundhuk marang kersané Allah, dadi ora pantes disembah.

Nabi Ibrahim nganggo cara iki kanggo nuduhake marang kaumé bilih barang kang bisa surup lan ilang iku ora bisa dadi gusti. Gusti kang sejati iku kang tetep ana, ora owah, lan ora ilang. Mula saka iku, Nabi Ibrahim ngumumake kanthi terang-terangan bilih dhèwèké wis resik saka kabeh bentuk kemusyrikan.

3) Piwulang lan faedah kang bisa dijupuk:

• Ayat iki mulangake marang kita bilih cara dakwah kudu nganggo akal lan bukti kang cetha, kaya kang ditindakake Nabi Ibrahim nalika ngajak kaumé mikir babagan srengéngé, rembulan, lan lintang.
• Kabeh barang kang ana ing jagad iki iku makhluk kang owah lan bakal sirna, mula ora pantes dadi sesembahan. Mung Allah kang tetep langgeng lan pantes disembah.
• Nabi Ibrahim menehi tuladha bilih wong kang bener-bener iman kudu wani ngumumake bilih dhèwèké resik saka kemusyrikan, sanajan kudu ngadhepi kaumé dhéwé.
• Ayat iki ngajak kita supaya tansah nggunakake akal lan pikiran kang sehat kanggo ngerteni kebesarané Allah, lan ora gampang katut marang kepercayaan kang ora bener.
• Kanthi mangerteni ayat iki, kita dadi luwih tresna marang Islam lan Al-Qur'an, amarga Al-Qur'an mulangake cara mikir kang cetha lan jujur, sarta nuduhake dalan kang bener marang Allah kang Maha Tunggal.