Ənam surəsi — Ayə 78

Kəlmələrin mənaları:

• Bazigə – doğan, çıxan, üfüqdən yüksələn.
• Əfələt – qürub etdi, batdı, gözdən itdi.
• Əbrəu – uzağam, təmizəm, heç bir əlaqəm yoxdur.

Təfsir:

İbrahim əleyhissalam öz qövmünün bütpərəstliyini və göy cisimlərinə sitayişini dəlillərlə təkzib etmək üçün onlara təbiət hadisələrini göstərirdi. O, ulduzu görəndə, sonra ayı görəndə onların ilah ola bilməyəcəyini izah etdi. Nəhayət, günəşin doğduğunu görüb qövmünə dedi: "Bu mənim Rəbbimdir, bu daha böyükdür!" – yəni bu, ulduzdan və aydan daha böyük və parlaqdır. Lakin günəş də batdıqda, onun da dəyişən, məhdud və fani olduğunu görüb qövmünə üz tutaraq dedi: "Ey qövmüm! Mən sizin Allaha şərik qoşduqlarınızdan tamamilə uzağam." O, bu sözləri ilə bütün göy cisimlərinin, bütlərin və bütün məxluqatın Allaha şərik qoşulmasından təmiz olduğunu bəyan etdi.

Bu hekayə bizə öyrədir ki, həqiqi iman təfəkkür və dəlilə əsaslanır. İbrahim peyğəmbər öz qövmünü yumşaq və müdrik üsulla haqqa dəvət edirdi. O, təbiətdəki dəyişiklikləri göstərməklə onların düşüncəsinə təsir etməyə çalışırdı. Ey insanlar! Görün, bu kainatdakı hər şey dəyişir, batır, doğur və məhv olur. Bəs belə fani varlıqlar necə ilah ola bilər? Əsl İlah o Zatdır ki, əbədidir, dəyişməzdir, hər şeyi yaradan və idarə edəndir. O, heç bir şərikə ehtiyacı olmayan, hər şeydən uca olan Allahdır.

Bu ayə bizə təvhidin (Allahın birliyinin) ən gözəl dərsini verir. İbrahim əleyhissalamın bu müdrik təbliğ üsulu bizim üçün nümunədir. Biz də öz həyatımızda insanlara haqqı çatdırarkən dəlil və məntiqlə, sevgi və mərhəmətlə yanaşmalıyıq. Unutmayaq ki, qəlbləri yalnız Allah açır və hidayət yalnız Ondan gəlir. Gəlin, biz də İbrahim kimi təmiz bir imanla Allaha tərəf yönələk və Ondan başqa heç bir şeyə ibadət etməyək. Çünki həqiqi səadət və nicat yalnız Allahın razılığındadır.