سوره انعام — آیه 78

معانی کلمات:

• بازغه: طلوعکننده، درخشنده هنگام برآمدن.
• أفلت: غروب کرد، پنهان شد و ناپدید گردید.
• بریء: بیزار و دور از هرگونه ارتباط.

تفسیر آیه:

هنگامی که حضرت ابراهیم علیهالسلام خورشید را دید که در حال طلوع است و نور آن گسترده شد، به قوم خود فرمود: «این پروردگار من است، این از ستاره و ماه بزرگتر است.» اما وقتی خورشید نیز مانند ستاره و ماه غروب کرد و ناپدید شد، حضرت ابراهیم با قلبی سلیم و یقینی استوار به درگاه خداوند متوجه شد و خطاب به قوم خود فرمود: «ای قوم من! من از آنچه شما شریک خدا قرار میدهید — یعنی بتها، ستارگان و اجرام آسمانی که میپرستید — بیزارم.» او با این بیان، بطلان پرستش مخلوقات را آشکار ساخت و اثبات نمود که تنها آفریدگار جهان، شایسته عبادت است؛ چرا که همه این اجرام، مخلوق و در حال تغییر و زوال هستند و نمیتوانند خالق و پروردگار باشند.

فواید و پیامهای آیه:

• توحید و یکتاپرستی: انسان باید با تفکر در آفرینش، به یگانگی خداوند پی ببرد و هیچ مخلوقی را شایسته پرستش نداند؛ زیرا همه مخلوقات، محتاج و در حال تغییرند.
• استدلال منطقی در دعوت: پیامبران برای هدایت مردم، از روش استدلال و برهان استفاده میکردند تا حقیقت را برای همگان روشن سازند؛ ما نیز باید در دعوت به اسلام، از منطق و استدلال بهره بگیریم.
• بیزاری از شرک: مؤمن باید از هرگونه شرک و بتپرستی، چه ظاهری و چه باطنی (مانند دنیاپرستی و هوای نفس)، بیزاری جوید و تنها به خداوند توکل کند.
• ثبات قدم در ایمان: حضرت ابراهیم با وجود مشاهده مخلوقات بزرگ، هرگز در ایمان خود تزلزل نیافت و با قاطعیت، حق را بیان کرد؛ این درس بزرگی برای ماست که در برابر شبهات، استوار بمانیم.
• هدف از آفرینش: این آیه ما را به تفکر در نظام آفرینش دعوت میکند تا از طریق شناخت مخلوقات، به عظمت خالق پی برده و عبادت را خالصانه برای او انجام دهیم.