Аль-Анам сүресі — Аят 78

1. Сөздердің мағынасы:

• بَازِغَةً — күннің шығып келе жатқан сәті, яғни көкжиектен көтеріліп, жарық шаша бастаған уақыты.
• أَفَلَتْ — батты, көзден ғайып болды, көкжиектен төмен түсті.
• بَرِيءٌ — безбен, яғни бір нәрседен мүлдем ажырап, оған қатысым жоқ деп жариялау.
• مِمَّا تُشْرِكُونَ — сендер Аллаға серік қосып, құлшылық етіп жүрген нәрселерден.

1. Аяттың тәпсірі:

Ибраһим (ғ.с.) жұлдызға, айға қарап, олардың батып кететінін көрген соң, енді күнге назар аударды. Күн көкжиектен шығып, жер бетіне жарық шашып тұрғанда, ол қауымына: «Мынау — менің Раббым, бұл басқаларынан да үлкен, әрі сәулесі де күшті» деді. Бұл — Ибраһимнің (ғ.с.) қауымын ойландыру үшін айтқан сөзі еді, өйткені ол шын жүректен күнді Раббым деп сенген жоқ. Күн де батып, көзден ғайып болған кезде, ол қауымына бет бұрып: «Уа, қауымым! Мен сендердің Аллаға серік қосып, құлшылық етіп жүрген нәрселеріңнің бәрінен безбенмін, оларға ешбір қатысым жоқ» деді. Осылайша ол жұлдыздың да, айдың да, күннің де жаратушы емес, Алланың жаратқан пенделері екенін, олардың батып, жоғалып кететінін, ал Алланың мәңгі тірі, ешқашан жоғалмайтынын дәлелдеді. Бұл — таухидке, яғни Алланың бірлігін мойындауға шақырған насихаттың бір бөлігі.

1. Аяттан алынатын пайдалы қағидалар:

• Алланың жаратқан нәрселерінің бәрі де өтпелі, уақытша — олар шығады да, батады. Ал Алла мәңгі, өзгермейді.
• Ақыл мен ойлау арқылы Алланы тануға болады: Ибраһим (ғ.с.) табиғат құбылыстарына қарап, олардың жаратушы бола алмайтынын түсінді.
• Шын сенім — серік қосудан безіну, тек Аллаға ғана құлшылық ету.
• Пайғамбарлар қауымын шынайы сенімге шақырғанда, олардың ойлау қабілетін оятып, дәлелмен сөйлеген.
• Ислам — ақылға қонымды, табиғат заңдылықтарымен үйлесетін дін. Ол адамды Алланы тануға, Оған шүкір етуге және серік қосудан сақтануға бастайды.