Surah Al-An'am — Ẹsẹ 78

Àwọn ìtumọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ tí ó nílò àlàyé:

• بَازِغَةً (bāzighah): tí ń yọ, tí ń là jáde — ìyẹn oòrùn tí ń yọ jáde ní òwúrọ̀.
• أَفَلَتْ (afalat): ó wọ̀, ó sá lọ — ìyẹn nígbà tí oòrùn wọ̀ tí ó sì pàdé.
• بَرِيءٌ (barī'): òmìnira, aláìlábàá — ẹni tí kò ní í ṣe pẹ̀lú nǹkan kan, tí ó ti já ara rẹ̀ kúrò nínú rẹ̀.
• تُشْرِكُونَ (tushrikūn): ẹ̀ ń ṣe èyí tí ẹ ń fi ẹlòmíràn mọ́ Ọlọ́run nínú ìjọsìn, ìyẹn ṣirkù.

Ìtumọ̀ àti àlàyé àyọkà náà:

Nígbà tí Anabi Ibrāhīm (àlàáfíà fún un) rí oòrùn tí ń yọ jáde, ó sọ pé: "Èyí ni olúwa mi, èyí tóbi jù" — ó ń sọ bẹ́ẹ̀ nípa oòrùn nítorí pé ó tóbi ju ìràwọ̀ àti òṣùpá lọ ní ojú rẹ̀. Ṣùgbọ́n nígbà tí oòrùn wọ̀ tí ó sì pàdé, ó wá mọ̀ pé kì í ṣe olúwa rẹ̀, nítorí olúwa tòótọ́ kò ní í wọ̀ tàbí kí ó pàdé. Nígbà náà ni ó kéde fún àwọn ènìyàn rẹ̀ pé òun ti já ara òun kúrò nínú gbogbo ohun tí wọ́n ń fi mọ́ Ọlọ́run nínú ìjọsìn — yálà àwọn ère, ìràwọ̀, oòrùn, òṣùpá tàbí ohunkóhun mìíràn tí wọ́n ń jọsìn lẹ́yìn Ọlọ́run.

Ìṣe Anabi Ibrāhīm yìí kì í ṣe pé ó ń ṣe ṣirkù — kì í rí bẹ́ẹ̀ rárá. Ó ń fi ọ̀nà ìkọ́nilẹ́kọ̀ọ́ hàn wọ́n, ó ń fi ara rẹ̀ ṣe àpẹẹrẹ láti fi jẹ́ kí wọ́n rí i pé àwọn ohun tí wọ́n ń jọsìn yìí kò lè jẹ́ olúwa, nítorí wọ́n ń yọ, wọ́n ń wọ̀, wọ́n ń yí padà — wọ́n jẹ́ ẹ̀dá tí a dá, kì í ṣe Ẹlẹ́dàá tí kò ní í yí padà. Nígbà tí ó wá fi hàn wọ́n pé oòrùn náà fúnra rẹ̀ wọ̀, ó fi hàn wọ́n pé kò tọ́ kí wọ́n jọsìn ohun tí ó ń yí padà. Ó kéde òmìnira rẹ̀ kúrò nínú gbogbo ohun tí wọ́n ń fi mọ́ Ọlọ́run, ó sì dúró lórí ìjọsìn Ọlọ́run kan ṣoṣo tí kò ní í wọ̀, tí kò ní í pàdé, tí kò ní í yí padà.

Àwọn ẹ̀kọ́ tí ó ń fà mọ́ra nínú ìsìn àti Al-Ọ̀rọ̀án:

1. Ìjọsìn Ọlọ́run kan ṣoṣo ni òun nìkan ni ọ̀nà tòótọ́: Gbogbo ohun tí a ń rí ní ayé yìí — oòrùn, òṣùpá, ìràwọ̀, àwọn ohun ẹlẹ́wà — wọ́n jẹ́ ẹ̀dá, wọ́n ń yí padà, wọn kò lè gbà àdúrà. Ọlọ́run tòótọ́ ni Ẹni tí kò ní í yí padà, tí ó sì tọ́ sí láti jọsìn.
2. Ìwà ọlọ́gbọ́n àti ìwádìí òtítọ́: Anabi Ibrāhīm fi hàn wá pé kì í ṣe ẹ̀ṣẹ̀ láti wádìí, láti ronú, láti béèrè — ṣùgbọ́n ìwádìí tòótọ́ yóò darí sí ìmọ̀ Ọlọ́run, kì í ṣe sí ìjọsìn ẹ̀dá.
3. Ìgboyà láti sọ òtítọ́: Anabi Ibrāhīm kò bẹ̀rù láti kéde òtítọ́ níwájú àwọn ènìyàn rẹ̀, ó sì já ara rẹ̀ kúrò nínú ìwà tí kò tọ́. Èyí ń kọ́ wa ní ìgboyà àti ìdúróṣinṣin.
4. Ìfẹ́ Ọlọ́run wà nínú ìmọ̀ rẹ̀: Ẹni tí ó bá mọ̀ Ọlọ́run tòótọ́ yóò já ara rẹ̀ kúrò nínú gbogbo ohun tí kò tọ́, yóò sì dúró lórí òtítọ́ pẹ̀lú ọkàn tí ó balẹ̀.
5. Al-Ọ̀rọ̀án ń fi ọ̀nà ìkọ́nilẹ́kọ̀ọ́ hàn wá: Bí Anabi Ibrāhīm ṣe fi ìrònú rẹ̀ hàn wá, bẹ́ẹ̀ ni Al-Ọ̀rọ̀án ń kọ́ wa pé kí a má ṣe tẹ̀lé àwọn baba ńlá wa lọ́nà òfo, ṣùgbọ́n kí a lo ọ̀rọ̀-ìrònú àti ìmọ̀ láti mọ Ọlọ́run tòótọ́.
6. Ìsìn tòótọ́ ń fún ni ní òmìnira: Nígbà tí Anabi Ibrāhīm já ara rẹ̀ kúrò nínú ṣirkù, ó ní òmìnira kúrò nínú ẹrù ìjọsìn àwọn ohun tí kò lè ràn wọ́n lọ́wọ́. Ìsìn tòótọ́ ń fún ni ní òmìnira àti ìbàlẹ̀ ọkàn.