سوره صف — آیه 5

معانی واژگان:

• زاغوا: از حق منحرف شدند و به باطل متمایل گشتند.
• أزاغ الله قلوبهم: خداوند دلهایشان را از پذیرش هدایت و ایمان برگردانید؛ این برگرداندن، کیفری عادلانه در برابر انحراف اختیاری آنان بود.

تفسیر آیه:

به یاد آور ای پیامبر، زمانی را که موسی علیهالسلام به قوم خود گفت: ای قوم من! چرا مرا با گفتار و کردارتان میآزارید، در حالی که بهخوبی میدانید من فرستادهی خداوند به سوی شما هستم؟ آیا سزاوار است پیامبری را که برای هدایت شما آمده، بیازارید و با او مخالفت کنید؟ اما چون آنان از حق رویگردان شدند و بر گمراهی خود اصرار ورزیدند، خداوند نیز دلهایشان را از پذیرش هدایت منحرف ساخت و توفیق ایمان را از آنان سلب کرد؛ این مجازاتی بود عادلانه در برابر انحرافی که خود برگزیدند. و خداوند هرگز قوم فاسق و خارجشونده از طاعت و راه حق را به راه راست هدایت نمیکند.

فواید و پیامهای آیه:

1. حرمت آزار پیامبران و اولیای الهی: آزار رساندن به فرستادگان خداوند، حتی با وجود علم به رسالتشان، گناهی بزرگ است و سزاوار عذاب و محرومیت از هدایت است.
2. رابطهی عمل و هدایت الهی: هدایت خداوند سنّتی مشروط است؛ کسانی که با علم و آگاهی از حق رویگردان شوند، شایستگی هدایت را از دست میدهند و خداوند آنان را به حال خود رها میکند.
3. هشدار به امتهای پسین: این داستان عبرتی است برای همهی مسلمانان تا از آزار پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلم و مخالفت با او بپرهیزند و بدانند که سرنوشت کسانی که پیامبر خود را بیازارند، همان سرنوشت قوم موسی است.
4. عدالت الهی: خداوند هرگز به کسی ستم نمیکند؛ انحراف قلوب آنان نتیجهی مستقیم انحراف اختیاری خودشان بود، پس هر کس بذر گمراهی بکارد، جز خسران و دوری از رحمت الهی درو نخواهد کرد.
5. اهمیت احترام به مقام رسالت: این آیه به ما میآموزد که محبت و احترام به پیامبران و پیروی از آنان، رمز سعادت و رستگاری است و آزار آنان، موجب هلاکت و محرومیت از رحمت خداوند میشود.