Аль-Мульк сүрөсү — Аят 15

1. Сөздөрдүн мааниси:

• ذَلُولًا (залүлән): басып-жүрүүгө, жашоого ыңгайлуу, жумшак, моюн сунган, баш ийдирилген.
• مَنَاكِبِهَا (манаакибиха): анын капталдары, четтери, тараптары, бурчтары.
• النُّشُورُ (ан-нушур): кайра тирилүү, өлгөндөн кийин кайра чыгуу, акыреттеги кайтып баруу.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта Өзүнүн кудуретин жана пенделерине болгон мээримин билдирип жатат. Ал — силерге жерди басып-жүрүүгө, турак жай курууга, дыйканчылык кылууга жана жашоо өткөрүүгө ыңгайлуу, жумшак, моюн сунган кылып берген Зат. Эгерде жер катуу, тегиз эмес же басууга мүмкүн болбогондой болсо, адам баласы жашай алмак эмес. Бирок Аллах аны силерге баш ийдирип, кызматыңарга жараштырып койгон.

Ошондуктан Аллах силерге: «Анын капталдарында, түрдүү тараптарында жүргүлө, барыңар, кесип кылгыла, тиричилик кылгыла», — деп буйруйт. Бул буйрук милдеттендирүү эмес, уруксат берүү жана жол ачуу маанисинде. Андан соң: «Аллах силерге ырыскы кылып берген нерселерден жегиле», — дейт. Башкача айтканда, жерден чыккан түшүмдөрдөн, мал-жандыктан, соода-сатыктан жана башка адал жолдор менен келген ырыскылардан пайдалангыла. Мунун баары Аллахтын берген жакшылыгы жана ырыскысы.

Аяттын аягында: «Кайра тирилүү, кайтып баруу — Ага гана», — деп эскертилет. Демек, бул дүйнөдө жасаган иш-аракеттериңер, кесип-тиричилигиңер, жегениңер-ичкениңер — баары акыретте Аллахтын алдында суракка тартылат. Аллах силерди өлгөндөн кийин кайра тирилтип, жакшы-жаман иштериңер үчүн эсеп-кысап кылат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын мээрими чексиз: Аллах жерди адам баласына ыңгайлуу кылып бергени — Анын чоң жакшылыгы. Бул нерсе Аллахтын пенделерине болгон мээримин жана камкордугун көрсөтөт.
• Эмгек кылууга чакырык: Ислам дини адамды жалкоолукка эмес, эмгек кылууга, аракеттенүүгө, жерди иштетүүгө, соода кылууга чакырат. Бул дин — жашоонун бардык тармагында жигердүү болууга үндөгөн дин.
• Ырыскы Аллахтан: Кимдир бирөө өз күчү менен гана ырыскы табам деп ойлобосун. Ырыскынын чыныгы ээси — Аллах. Адам аракет кылат, бирок натыйжаны Аллах берет.
• Акыретке даярдык: Бул дүйнөдөгү бардык иш-аракеттер акыретте суракка тартылат. Ошондуктан адам адал жол менен эмгектенип, Аллахтын буйруктарын аткарып, акыретти унутпашы керек.
• Ислам — жеңил жана түшүнүктүү дин: Аллах адамга кыйынчылыкты каалабайт. Жерди моюн сунган, ыңгайлуу кылганы сыяктуу эле, динди да жеңил кылган. Бул динде адамдын жашоосу, эмгеги, ырыскысы — баары Аллахтын камкордугунун алдында турат.

Ошентип, бул аят бизди Аллахтын берген жакшылыктарын баалоого, адал эмгек кылууга, ырыскы үчүн Аллахка таянууга жана акыретти эстен чыгарбоого чакырат. Ислам — бул жашоону жакшыртуучу, адамды бактылуу кылуучу, эмгекке жана жакшылыкка үндөгөн дин.