Qalam surasi — Oyat 46

Kalimalarning ma'nolari:

• Ajr: mukofot, haq, evaz.
• Mag'ram: to'lanadigan xarajat, zarar, talafot.
• Musqalun: og'irlashtirilgan, og'ir yuk ostida qolgan.

Tafsir:

Ey Rasululloh! Yoki sen ularni Islomga da'vat qilganing evaziga ulardan biror haq so'rayapsanmi-yu, ular shu to'lov og'irligidan ezilib, iymon keltirishdan bosh tortayaptilarmi? Yo'q, aslo unday emas! Sen ularning oldiga hech qanday dunyoviy mukofot va haq talab qilmasdan kelding. Sen ularni faqat Allohning roziligi uchun hidoyatga chaqirayapsan. Agar sen ulardan biror haq so'raganingda ham, ularning bunday og'ir yukni ko'tarishga qurbi yetmasdi. Ammo haqiqat shuki, sen ularni hech narsaga majbur qilmayapsan, balki ularga rahm-shafqat qilib, to'g'ri yo'l ko'rsatyapsan. Demak, ularning yuz o'girishlari sen talab qilayotgan haq evaziga emas, balki ularning o'jarligi va haqni rad etishlari tufaylidir. Ular o'zlaricha go'yo sen haq so'rayapsan-u, ular esa bu to'lovdan qochyapti, deb bahona qiladilar. Bu esa ularning gunohi va yolg'onidir.

Foydalar:

1. Da'vat qiluvchi kishi o'z mehnati evaziga hech qachon dunyoviy mukofot kutmasligi kerak. Uning maoshi va mukofoti faqat Alloh huzuridadir. Bu esa da'vatchining qalbini poklaydi va niyatini xolis qiladi.
2. Islom da'vati hech qanday moddiy manfaatga asoslanmagan. Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam) ham o'z ummatlaridan hech qanday haq talab qilmaganlar. Bu Islomning haqiqiy ekanligining yorqin dalilidir.
3. Insonlar haqdan yuz o'girishlari uchun turli bahonalar topadilar. Mo'min kishi bunday holatlarda sabr qilishi va o'z da'vatini davom ettirishi kerak, chunki hidoyat beruvchi yolg'iz Allohdir.
4. Bu oyat musulmonlarga o'z dinini targ'ib qilishda hech qanday moddiy manfaat ko'zlamaslikni, balki faqat Allohning roziligini niyat qilishni o'rgatadi. Shunda Alloh ularning ishlarini barakali qiladi va ko'ngillarga ta'sir o'tkazadi.