سوره اعراف — آیه 163

معانی کلمات:

• حاضِرَةَ الْبَحْرِ: شهری که در کنار دریا قرار داشت.
• یَعْدُونَ: تجاوز میکنند و از حدود خداوند فراتر میروند.
• شُرَّعًا: جمع «شارع» به معنای واردشونده به آب؛ ماهیهایی که روی سطح آب ظاهر میشدند.
• لا یَسْبِتُونَ: روزی که سبت را نگه نمیدارند و به کار و فعالیت مشغول میشوند.
• نَبْلُوهُم: آزمایش و امتحان میکنیم.

تفسیر:

ای پیامبر! از یهودیان معاصرت درباره سرگذشت اهالی شهری که در کنار دریا زندگی میکردند بپرس؛ شهری که ساکنانش در روز شنبه از فرمان خداوند سرپیچی کردند و به صید ماهی پرداختند، در حالی که از این کار نهی شده بودند. خداوند آنان را اینگونه آزمایش کرد که در روز سبت، ماهیها بهصورت انبوه و آشکار روی سطح آب میآمدند و به راحتی در دسترس بودند، اما در روزهای دیگر هیچ ماهیای به سراغشان نمیآمد. این وضعیت برای آنان امتحانی الهی بود تا مشخص شود آیا از این فرصت استفاده کرده و دستور خدا را نقض میکنند یا خیر. اما آنان با حیلهگری، چالههایی کنار دریا حفر کردند و تورهایی پهن نمودند تا ماهیها در روز سبت در آنها گرفتار شوند و روز بعد آنها را صید کنند. به این ترتیب، خداوند آنان را به سبب نافرمانی و فسقشان که خروج از طاعت الهی بود، گرفتار این آزمایش سخت کرد و در نهایت آنان را به عذاب خود گرفتار نمود.

فواید و آموزهها:

• این داستان نشان میدهد که خداوند بندگانش را با نعمتها و سختیها آزمایش میکند تا صبر و اطاعت آنان آشکار شود.
• حیلههای شرعی و دور زدن احکام الهی، نهتنها انسان را از گناه نجات نمیدهد، بلکه موجب خشم و عذاب خداوند میشود.
• عبرت از سرگذشت پیشینیان، راهی برای پرهیز از تکرار خطاهای آنان و تقویت ایمان و تقوا در زندگی است.
• اطاعت از فرمانهای خداوند، حتی در مواردی که دلیل آن را نمیدانیم، کلید سعادت و رستگاری است و نافرمانی، زمینهساز هلاکت و بدبختی خواهد بود.