سوره اعراف — آیه 164

معانی کلمات:

• أُمَّةٌ: گروهی و جمعیتی از مردم.
• مَعْذِرَةً: برای عذرخواهی و اتمام حجت.
• یَتَّقُونَ: پرهیزگاری کنند و از گناه دوری نمایند.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! به یاد آور زمانی را که گروهی از بنیاسرائیل (که اهل ایمان و صلاح بودند) به گروه دیگری که در حال پند دادن به متجاوزان روز شنبه بودند، گفتند: چرا قومی را پند میدهید که خداوند آنان را هلاک خواهد کرد یا در آخرت عذابی سخت به آنان خواهد داد؟ این سخن از سر یأس و ناامیدی از پذیرش توبه و اصلاح آن گناهکاران بود، چرا که آنان در طغیان و سرکشی خود اصرار داشتند و سرنوشتشان حتمی به نظر میرسید.

اما گروه پنددهنده در پاسخ گفتند: ما این کار را برای انجام وظیفه الهی و اتمام حجت انجام میدهیم تا در پیشگاه خداوند معذور باشیم و فرمان امر به معروف و نهی از منکر را که بر ما واجب شده است، به جا آوریم. علاوه بر این، امید داریم که شاید این پندها در دل آنان اثر کند و از گناه خود دست بردارند و به سوی تقوا و پرهیزگاری بازگردند.

فواید و پیامهای آیه:

1. امر به معروف و نهی از منکر یک تکلیف الهی است که حتی اگر نتیجهبخش نباشد، بر مؤمنان واجب است و نباید از آن دست کشید.
2. اتمام حجت و عذرخواهی در پیشگاه خداوند از حکمتهای مهم امر به معروف و نهی از منکر است؛ مؤمن باید وظیفه خود را انجام دهد و نتیجه را به خدا واگذارد.
3. هرگز نباید از رحمت الهی ناامید شد؛ حتی برای گناهکارانی که در طغیان فرو رفتهاند، باید امید به بازگشت و توبه داشت و همواره آنان را به سوی خیر دعوت کرد.
4. این آیه نشان میدهد که دلسوزی و نصیحت برای بندگان خدا، حتی در سختترین شرایط، ارزشمند است و پاداش آن نزد خداوند محفوظ است.