اعراف سۈرىسى — ئايەت 168

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج بولغان سۆزلەر:

• وَقَطَّعْنَاهُمْ: ئۇلارنى پارچىلىدۇق، ئايرىدۇق، تارقىتىۋەتتۇق.
• أُمَمًا: ئۈممەتلەر، جامائەتلەر، گۇرۇپپىلار.
• الصَّالِحُونَ: ياخشى ئەمەل قىلغۇچىلار، سالىھلار، ئاللاھنىڭ ھوقۇقىنى ۋە بەندىلەرنىڭ ھوقۇقىنى ئادا قىلغۇچىلار.
• دُونَ ذَٰلِكَ: بۇنىڭدىن تۆۋەن، يەنى سالىھلارنىڭ دەرىجىسىدىن تۆۋەن بولغانلار.
• بَلَوْنَاهُمْ: ئۇلارنى سىنىدۇق، ئىمتىھان قىلدۇق.
• الْحَسَنَاتِ: ياخشىلىقلار، نېمەتلەر، كەڭچىلىك ۋە بايلىق.
• السَّيِّئَاتِ: يامانلىقلار، بالالار، مۇسىبەتلەر، قىيىنچىلىقلار.
• يَرْجِعُونَ: قايتىدۇ، يېنىدۇ، تەۋبە قىلىدۇ.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە بەنى ئىسرائىلنىڭ ئەھۋالىنى بايان قىلىپ، ئۇلارنى زېمىندا تۈرلۈك جامائەتلەرگە ۋە گۇرۇپپىلارغا ئايرىپ تاشلىغانلىقىنى ئېيتىدۇ. ئۇلار ئىلگىرى بىر يەردە جەم بولغان بولسىمۇ، كېيىنچە ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئارىسىغا ئىختىلاپ سېلىپ، ھەر تەرەپكە تارقىتىۋەتتى. بۇ ئۇلارنىڭ گۇناھلىرى ۋە ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىدىن يۈز ئۆرۈگەنلىكلىرى سەۋەبىدىن بولدى.

ئۇلارنىڭ ئىچىدە ياخشى ئەمەل قىلغۇچىلار، ئاللاھنىڭ ھوقۇقىنى ۋە بەندىلەرنىڭ ھوقۇقىنى ئادا قىلغۇچى سالىھ كىشىلەر بار ئىدى. يەنە ئۇلارنىڭ ئىچىدە بۇ دەرىجىدىن تۆۋەن بولغانلار، يەنى ئەمەلىدە كەمچىلىك قىلغانلار، ھەتتا كاپىر بولۇپ قالغانلارمۇ بار ئىدى. ئاللاھ ئۇلارنى ھەر خىل سىناقلار بىلەن سىنىدى: بەزىدە كەڭچىلىك، بايلىق ۋە نېمەتلەر بىلەن، بەزىدە قىيىنچىلىق، مۇسىبەت ۋە بالالار بىلەن سىنىدى. بۇ سىناقلارنىڭ مەقسىتى ئۇلارنىڭ كۇفرىدىن ۋە گۇناھلىرىدىن قايتىپ، ئاللاھقا تەۋبە قىلىشى ۋە ئىتائەت قىلىشى ئىدى.

بۇ ئايەتتىن ئىبرەت ئېلىش كېرەككى، ئاللاھ بەندىلىرىنى ھەر خىل ئەھۋاللار بىلەن سىنايدۇ. بەزىدە بېرىلگەن نېمەتلەر ۋە بايلىق بىلەن، بەزىدە كەلگەن مۇسىبەت ۋە قىيىنچىلىق بىلەن سىنايدۇ. بۇ سىناقلارنىڭ ھەممىسى بەندىنىڭ ئاللاھقا قايتىشى، تەۋبە قىلىشى ۋە ئىتائەت قىلىشى ئۈچۈندۇر. شۇڭا ھەر قانداق ئەھۋالدا ئاللاھقا شۈكۈر قىلىش، سەۋر قىلىش ۋە تەۋبە قىلىش لازىمدۇر. ئاللاھ تائالا بىزنى سالىھلارنىڭ قاتارىغا قوشۇپ، سىناقلاردا سەۋر قىلغۇچىلاردىن قىلسۇن.