Аль-Араф сүрөсү — Аят 51

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• لَهْوًا: оюн-зоок, жеңил-желпи нерсе, олуттуу мааниси жок алек.
• لَعِبًا: оюн, тамаша, мастык.
• غَرَّتْهُمُ: алдады, азгырды, көз боёду.
• نَنسَاهُمْ: Биз аларды таштайбыз, эске албайбыз, ырайым кылбайбыз.
• لِقَاءَ يَوْمِهِمْ هَٰذَا: ушул күнгө (Кыяматка) жолугууну, башкача айтканда, анын эсебин берүүнү.
• يَجْحَدُونَ: танышат, четке кагышат, жокко чыгарышат.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала акырет жыргалынан куру калган адамдардын ким экенин айтып берет. Алар – өздөрүнө буйрулган динди олуттуу кабыл албай, аны оюн-зоок, тамаша, жеңил-желпи нерсе кылып алган адамдар. Алар динди шылдыңдап, ага маани бербей, аны менен ойноп-күлүп өткөрүшкөн. Ошондой эле дүйнө жашоосу аларды алдап, кооздугу, байлыгы, даңкы, кумарлары менен азгырып, акырет үчүн амал кылуудан алаксытып койгон. Алар дүйнөнүн өткөөл экенин, акыреттин түбөлүктүү экенин унутуп калышкан.

Ошондуктан Кыямат күнү Аллах аларды ырайымынан четтетип, азап ичинде таштап коёт. Бул «унутуу» Аллахтын илиминен сыртта калуу эмес – Аллах эч нерсени унутпайт – тескерисинче, аларды кароосуз, жардамсыз калтыруу, ырайым көзү менен карабоо дегенди билдирет. Алар ушул күнгө жолугууну, башкача айтканда, Кыяматта Аллахтын алдында эсеп берүүнү унутуп, ага даярдык көрбөгөндүктөн, Аллах да аларды ушундай абалда таштайт. Алар Аллахтын аяттарын, далил-белгилерин чындык экенин билип туруп, аларды танып, четке кагып, жокко чыгарышкан. Мына ушул үч нерсе – динди оюн-зоок кылуу, дүйнөгө алдануу жана Аллахтын аяттарын танып туруп четке кагуу – алардын акыреттеги азапка туш болушунун себеби болгон.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Дин – олуттуу иш. Динди оюн-зоок, тамаша же жөн эле адат катары кабыл алуу туура эмес. Дин – Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарынан тыйылуу менен жашоону түзөөнүн жолу. Аны ар дайым олуттуу, сый-урмат менен кармоо керек.
• Дүйнөнүн кооздугуна алданбоо. Дүйнө жашоосу адамды азгырып, акыретти унуттурушу мүмкүн. Байлык, даңк, кумарлар – баары өткөөл. Акылдуу адам дүйнөнү акырет үчүн пайдаланат, тескерисинче болуп, акыретти дүйнө үчүн курмандыкка чалбайт.
• Кыямат күнүн эстен чыгарбоо. Ар бир адам Аллахтын алдында эсеп берерин унутпашы керек. Бул күндү эске алып, ага даярдык кылуу – ыймандуу адамдын милдети. Ким аны унутса, акыретте өкүнүч менен калат.
• Аллахтын аяттарын танып туруп четке какпоо. Аллахтын аяттары, белгилери, буйруктары – баары чындык. Аларды билип туруп, «бул эскирген», «бул заманга жарабайт» деп четке кагуу – оор күнөө. Тескерисинче, аларды кабыл алып, аларга ылайык жашоо – бакыттын жолу.
• Аллахтын ырайымынан үмүт үзбөө менен бирге, жоопкерчиликти сезүү. Аллах кечиримдүү, ырайымдуу, бирок ошондой эле адилеттүү. Ким чындап тообо кылып, жакшылыкка кайтса, Аллах аны кечирет. Бирок ким оюн-зоокко берилип, акыретти унутуп, аяттарды четке какса, акыбети оор болот.
• Ислам – жеңилдик жана олуттуулуктун айкалышы. Исламда оюн-зоок, эс алуу бар, бирок диндин өзү оюн-зоок эмес. Динди сыйлап, анын чектерин сактоо – ыймандын белгиси. Бул аят бизди динди олуттуу кабыл алууга, дүйнөнүн азгырыктарына алданбоого жана акыретти эстен чыгарбоого чакырат.