سوره انفال — آیه 69

معانی کلمات:

• غَنِمْتُمْ: آنچه از اموال و داراییهای کافران در جنگ به دست آوردید.
• حَلالًا طَیِّبًا: حلال و پاکیزه، یعنی مباح و بدون هیچ شبههای.
• اتَّقُوا اللهَ: از نافرمانی خدا بپرهیزید و دستورهای او را به کار بندید.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از بیان حکم اسیران جنگی و اجازه گرفتن فدیه از آنان، به مؤمنان میفرماید: از آنچه در میدان جنگ از کافران به دست آوردهاید - چه اموال و چه فدیه اسیران - بخورید و بهرهمند شوید؛ این مال برای شما حلال و پاکیزه است و هیچ گناهی در آن نیست. این اجازه، برای آن بود که نگرانی و وسواسی که در دل برخی از مسلمانان درباره استفاده از این اموال پس از ملامت الهی پیش آمده بود، برطرف شود. سپس خداوند آنان را به تقوا و پرهیزگاری فرمان میدهد؛ یعنی در تمام امور، از جمله مصرف این غنایم، حدود و قوانین الهی را رعایت کنند و از نافرمانی او بپرهیزند. در پایان، خداوند خود را با دو صفت «غفور» و «رحیم» معرفی میکند؛ یعنی او آمرزنده گناهان بندگانش است و مهربانیاش شامل حال آنان میشود، بهویژه آنچه از لغزشها و خطاهای پیشین آنان در این زمینه رخ داده بود، میبخشد و با رحمت خود آنان را مورد لطف قرار میدهد.

فواید و پیامهای آیه:

• خداوند بندگانش را به آسانی از گناهانشان نمیگیرد و درِ توبه و بخشش را همیشه باز گذاشته است؛ پس نباید از رحمت او ناامید شد.
• اموال حلال و پاکیزه، برکت زندگی را افزایش میدهد و انسان را به شکرگزاری و اطاعت از خدا نزدیکتر میکند.
• تقوا و پرهیزگاری، شرط اصلی بهرهمندی از نعمتهای الهی است؛ هر کس از خدا بترسد، خداوند روزی حلال و پاکیزه نصیب او میکند.
• این آیه به مسلمانان میآموزد که در همه امور، حتی در کسب و مصرف مال، باید مرزهای شرعی را رعایت کنند و از حلال و حرام غافل نمانند.
• رحمت و مغفرت الهی، امید را در دل مؤمنان زنده میکند و آنان را به بازگشت به سوی خدا و اصلاح خطاهایشان ترغیب مینماید.