سوره انفال — آیه 70

يا أيها پيامبر! به اسیرانی که در دستان شما هستند بگو: اگر خداوند در دلهایتان خیری بداند، یعنی ایمان و نیّت پاک و راستی در شما سراغ بگیرد، به شما چیزی بهتر از آنچه از شما گرفته شده (فدیه و اموالی که بابت آزادی خود پرداختید) عطا میکند و شما را میآمرزد. و خداوند آمرزنده و مهربان است.

معانی کلمات:

• الْأَسْرَىٰ: جمع «اسیر»، به معنای زندانیان جنگی که در اختیار مسلمانان قرار گرفته بودند.
• خَيْرًا: در اینجا به معنای ایمان و نیّت صادقانه و یا به معنای مال و منفعتی بهتر است.
• يُؤْتِكُمْ: به شما میدهد و عطا میکند.
• غَفُورٌ رَّحِيمٌ: بسیار آمرزنده و بسیار مهربان.

تفسیر:

این آیه خطاب به پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) است و به او دستور میدهد که به اسیران جنگ بدر، که در اختیار مسلمانان بودند، بگوید: از اینکه فدیهای از شما گرفته شده و اموالتان را از دست دادهاید، اندوهگین نشوید و تأسف نخورید. چرا که اگر خداوند در دلهای شما خیر و ایمان و نیّت پاکی را بداند، به شما پاداشی بهتر از آنچه از شما گرفته شده عطا خواهد کرد. این وعده الهی شامل حال کسانی شد که بعداً ایمان آوردند، مانند عباس عموی پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) که پس از آزادی، مسلمان شد و خداوند به او خیر فراوانی در دنیا و آخرت داد. همچنین خداوند وعده داده است که گناهان آنان را ببخشد، زیرا او آمرزنده و مهربان است و توبه بندگانش را میپذیرد.

این آیه نشان میدهد که خداوند حتی با کسانی که در صف دشمنان بودند، اما بعداً به سوی حق بازگشتند، با رحمت و بخشش رفتار میکند و از دست دادن مال و دارایی در راه خدا، هرگز بیپاداش نمیماند.

فواید و پیامها:

• از این آیه میآموزیم که خداوند به نیّت و باطن انسانها نگاه میکند، نه به ظاهر و موقعیت فعلی آنها. اگر دل انسان سرشار از ایمان و خیر باشد، خداوند جبرانکننده همه کمبودها و از دست رفتنهاست.
• این آیه مژدهای برای همه کسانی است که در راه خدا چیزی را از دست میدهند؛ چه مال، چه جان و چه آسایش. خداوند وعده داده است که بهتر از آن را به آنها بازگرداند.
• همچنین میآموزیم که اسلام دین رحمت و گذشت است؛ حتی با اسیران جنگی نیز با مهربانی و وعدههای الهی برخورد میشود تا زمینه هدایت و ایمان آنان فراهم گردد.
• این آیه انگیزهای برای توبه و بازگشت به سوی خداوند است، زیرا او غفور و رحیم است و هیچ گناهی را اگر بنده با صدق دل توبه کند، نمیبخشد.