سوره توبه — آیه 4

معانی کلمات:

• عاهدتم: پیمان بستید.
• لم ینقصوکم: چیزی از پیمان شما کم نکردند و آن را نقض ننمودند.
• لم یظاهروا: کمک نکردند و پشتیبانی ننمودند.
• أحداً: هیچ‌کس از دشمنان شما را.
• فأتمّوا: پس کامل و تمام به جا آورید.
• مدّتهم: پایان مدت پیمانشان.

تفسیر آیه:

این آیه شریفه، استثنایی از حکم پیشین (که برائت از مشرکان و نقض پیمان‌های آنان بود) بیان می‌کند. خداوند متعال می‌فرماید: مگر کسانی از مشرکان که با آنان پیمان بسته‌اید و آنان در پیمان خود وفادار مانده‌اند؛ یعنی نه چیزی از تعهدات خود را نسبت به شما کم کرده‌اند و نه هیچ‌یک از دشمنان شما را بر ضد شما یاری و پشتیبانی نموده‌اند. پس در این صورت، شما نیز باید پیمان آنان را تا پایان مدت مقرر، کامل و تمام به جا آورید و آن را نشکنید. این دستور، نشانه‌ای از عدالت و امانت‌داری اسلام است که حتی با مشرکان نیز تا زمانی که آنان به عهد خود وفادار باشند، وفاداری می‌کند. در پایان آیه، خداوند می‌فرماید: همانا خداوند پرهیزگاران را دوست می‌دارد؛ یعنی کسانی که از خدا پروا می‌کنند و اوامر او را (مانند وفای به عهد) به جا می‌آورند و از نواهی او (مانند خیانت و پیمان‌شکنی) دوری می‌جویند.

فواید و پیام‌های آیه:

• اسلام دین وفای به عهد و پیمان است و حتی با غیرمسلمانان نیز تا زمانی که آنان پایبند باشند، مسلمانان باید پایبند بمانند. این، نشانه‌ی امانت‌داری و صداقت در معاملات و روابط انسانی است.
• تقوا و پرهیزگاری، محبوب‌ترین صفت نزد خداوند است و وفای به عهد، یکی از مصادیق بارز تقواست. کسی که به عهد خود وفا کند، در زمره‌ی دوست‌داران خداوند قرار می‌گیرد.
• این آیه به ما می‌آموزد که در زندگی اجتماعی و روابط خود، حتی با کسانی که با ما هم‌عقیده نیستند، باید منصف و عادل باشیم و تا زمانی که آنان به تعهدات خود عمل می‌کنند، ما نیز نباید خیانت کنیم.
• پرهیز از خیانت و پیمان‌شکنی، نشانه‌ی ایمان واقعی است و خداوند کسانی را که اهل تقوا و امانت‌داری هستند، دوست می‌دارد و این محبت الهی، بزرگ‌ترین سعادت برای بنده است.