Tövbə surəsi — Ayə 90

Söz izahı:

• الْمُعَذِّرُونَ (əl-müəzzirun): Üzrlü görünmək üçün yalandan bəhanə gətirənlər; əslində üzrü olmadığı halda özünü haqlı göstərməyə çalışanlar.
• الْأَعْرَابِ (əl-ə'rab): Səhrada, çöldə yaşayan ərəblər; şəhər əhalisindən fərqli olaraq köçəri həyat sürənlər.
• لِيُؤْذَنَ لَهُمْ (li-yü'zənə ləhüm): Onlara izin verilsin deyə; döyüşdən geri qalmaq üçün icazə istəyirdilər.
• وَقَعَدَ (və qə'ədə): Oturdular, geri qaldılar; heç bir üzr gətirmədən evdə qaldılar.
• كَذَبُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ (kəzəbü Allahə və rəsuləhu): Allaha və Onun Peyğəmbərinə yalan söylədilər; iman iddialarında yalançı çıxdılar.

Ayənin təfsiri:

Bu ayə Təbuk döyüşü ərəfəsində baş verən bir hadisəni bizə xəbər verir. Mədine ətrafında və səhrada yaşayan bəzi ərəblər Peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) yanına gəlib özləri üçün bəhanələr uyduraraq döyüşə getməmək üçün icazə istədilər. Onlar zəiflik, yoxsulluq və ailə yükü kimi səbəblər gətirirdilər, halbuki onların əslində heç bir həqiqi üzrü yox idi — sadəcə çətinlikdən qaçmaq istəyirdilər.

Digər bir qrup isə heç Peyğəmbərin yanına gəlib üzr belə gətirmədi. Onlar Allaha və Peyğəmbərinə olan iman iddialarında yalançı idilər. Onların qəlblərində həqiqi iman yox idi; buna görə də nə döyüşə getdilər, nə də üzr gətirməyə ehtiyac duydular. Onlar açıq-aşkar Allaha və Onun Rəsuluna qarşı yalan danışdılar.

Allah buyurur ki, bu kafirlərə həm bu dünyada, həm də axirətdə ağrılı bir əzab yetişəcəkdir. Dünyada bu əzab qılıncla, məğlubiyyətlə və rüsvayçılıqla gələ bilər; axirətdə isə onları Cəhənnəm atəşi gözləyir.

Bu ayədən dərslər:

Ey iman gətirənlər! Bilin ki, Allah sizin niyyətlərinizi və qəlblərinizdə olanı bilir. Üzr gətirmək yalnız həqiqi üzrü olanlar üçündür. Kim Allaha və Onun Peyğəmbərinə qarşı yalan danışsa, o, yalnız özünə zərər verər. Allahın dini uğrunda çətinliklərə səbir edənlər isə böyük mükafata nail olacaqlar. Gəlin qəlbimizi imanla dolduraq, dilimizi doğru sözlə bəzəyək və əməllərimizi ixlasla yerinə yetirək. Həqiqi iman yalnız sözdə deyil, əməldə və sədaqətdə özünü göstərir.