Ələq surəsi — Ayə 6

Söz izahı:

• كَلَّا (Kəllə): Ərəb dilində qəti surətdə qadağan və ya inkar bildirən bir kəlmədir. Burada Əbu Cəhlin sözlərinə və hərəkətlərinə qarşı kəskin bir cavab və xəbərdarlıq mənasını daşıyır.
• الْإِنسَان (əl-insan): İnsan — burada xüsusilə Allaha qarşı həddi aşan, küfr və təkəbbür içində olan şəxs nəzərdə tutulur.
• لَيَطْغَى (lə yatğa): Həqiqətən həddi aşır, azğınlıq edir, öz sərhədini keçir. "Tuğyan" kökündən olub, həddi aşmaq, küfr və təkəbbürlə Allaha qarşı çıxmaq deməkdir.

Ayənin təfsiri:

Bu ayə, Allaha qarşı təkəbbür göstərən, var-dövlətə və gücə aldanıb özünü hər şeydən üstün sayan insanın acı aqibətini xəbər verir. Uca Allah buyurur ki, insan həqiqətən də həddi aşır — xüsusilə də dünya malı və sərvəti onu qürurlandırıb azğınlaşdırdıqda. Belə kimsə Allahın qoyduğu sərhədləri tanımır, haqqı inkar edir, özünü müstəqil və ehtiyacsız hesab edir.

Bu ayə Əbu Cəhlin timsalında hər bir təkəbbürlü, haqqa boyun əyməyən şəxsə xitab edir. Onun sözləri və əməlləri rədd edilir və ona xatırladılır ki, bu azğınlıq onu heç bir yaxşı sonluğa aparmır. İnsan nə qədər güclü, varlı və nüfuzlu olsa da, bir gün Allahın hüzuruna qayıdacaq və etdiyi hər bir əməlin hesabını verəcəkdir.

Ey insan! Bil ki, səni yaradan Rəbbin sənə saysız-hesabsız nemətlər bəxş edib. Bu nemətlər səni Allaha şükür etməyə, Ona boyun əyməyə aparmalıdır — yoxsa təkəbbürə və azğınlığa deyil. Var-dövlət, güc və mövqe — hamısı Allahın əmanətidir və müvəqqətidir. Kim bunlara aldanıb özünü hər şeydən üstün saysa, o, həqiqətən də ziyana uğrayanlardandır.

Bu ayə bizə öyrədir ki, həqiqi böyüklük təkəbbürdə deyil, təvazökarlıqda və Allaha itaətdədir. Gəlin qəlbimizi təkəbbürdən təmizləyək, Allahın qoyduğu sərhədlərə riayət edək və Onun sonsuz mərhəmətinə sığınaq. Çünki yalnız Allaha boyun əyənlər əsl şərəfə və əbədi səadətə nail olarlar.