Аль-Аляк сүресі — Аят 6

1. Сөздердің мағынасы:

• كَلَّا (кәллә): қатаң тыйым салу және ескерту мәніндегі сөз, яғни "жоқ, олай емес, тоқта!"
• الْإِنسَانَ (әл-инсан): адам, адам баласы.
• لَيَطْغَىٰ (лә йатға): шектен шығады, әдепсіздік пен озбырлық жасайды, Аллаһтың белгілеген шекарасынан асып кетеді.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Аллаһ Тағала адам баласының табиғатындағы бір қауіпті дертке назар аудартады. Адам баласы өзіне берілген байлық, билік, атақ-даңқ сияқты нығметтерге масаттанып, тәкаппарланып кеткен кезде Аллаһтың белгілеген шектерінен шығып, озбырлық пен әдепсіздікке бой алдырады. Бұл жерде нақты айтылған Абу Жаһил сияқты имансыз, қатыгез адамдар байлықтарына сеніп, өздерін бәрінен жоғары санап, Аллаһтың әмірлеріне қарсы шықты. Аят осылардың ісін жоққа шығарып, оларды ескертеді: адам баласы дүние байлығына арбанып, шектен шықпауы керек. Себебі әрбір шектен шығушы адамның соңғы барар жері — Аллаһтың алды. Ол жерде әркім өз ісіне қарай әділ жазасын немесе сыйын алады. Демек, адам басына келген нығметті Аллаһтан келген аманат ретінде қабылдап, оны кішіпейілділікпен пайдалануы қажет.

1. Аяттан алынатын ғибраттар:

• Байлық, билік, атақ — бұлар адамды тәкаппарлыққа итермелейтін сынақ құралдары. Оларды дұрыс пайдалану — иман мен парасаттың белгісі.
• Шектен шығу, озбырлық жасау — Аллаһтың разылығынан алыстататын ауыр күнә. Кімде-кім өзін басқалардан жоғары санаса, ол Аллаһтың алдындағы әділ сотты ұмытпауы керек.
• Әрбір адамның соңғы барар жері — Аллаһ. Сондықтан дүниедегі уақытша дәулетке арбанып, мәңгілік өмірді ұмытпау — ақылдылықтың белгісі.
• Ислам діні адамды кішіпейілділікке, әділдікке және шектен шықпауға шақырады. Бұл аят әрбір мұсылманға өзін-өзі тексеріп, Аллаһтың шектерін сақтауға үндейді.
• Құран Кәрім адам баласының әлсіздіктерін ашық көрсете отырып, оны түзелуге, тура жолға түсуге бағыттайды. Бұл — Құранның адамға деген мейірімділігі мен даналығының көрінісі.