Аль-Аляк сүрөсү — Аят 6

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• كَلَّا (каллаа): «Жок, андай эмес!» — бул сөз мурунку айтылган же кылынган нерсени четке кагуу жана тыйуу маанисинде келет.
• الْإِنسَان (аль-инсаан): «Адам» — бул жерде жалпы адам баласы, айрыкча текеберленген, чектен чыккан адамдар.
• لَيَطْغَى (ля-ятгаа): «Чектен чыгат», «шегинен ашат», «Аллахтын чегинен өтөт» — байлык, бийлик же күч менен текеберленип, Аллахтын буйруктарын жана чектөөлөрүн аттап кетүү.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят Аллах Таала тарабынан адам баласынын табиятындагы бир коркунучтуу жакты эскертүү үчүн түшүрүлгөн. «Жок, андай эмес!» деп Аллах адамдардын текеберлик жана чектен чыгуу жолундагы жоруктарын четке кагат. Чындыгында, адам баласы өзүнө берилген байлык, даража, күч-кубат сыяктуу нерселерге азгырылып, өзүнүн чек-арасын унутуп, Аллахтын белгилеген чегинен өтүп кетет. Бул жерде айрыкча Абу Жахил сыяктуу текеберлердин абалы эскерилет: алар байлыктарына жана коомдогу ордуна таянып, акыйкатты четке кагып, өздөрүнүн шегинен ашып, зулумдукка барышкан. Адам өзүнүн алсыздыгын жана Аллахтын алдында жоопкер экендигин унутпашы керек. Кимде-ким байлыкка же бийликке мактанып, Аллахтын чектөөлөрүн аттаса, ал акыретте Аллахтын алдында жооп берет. Анткени бардык нерсенин акыры Аллахка кайтат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят бизге байлык, даража же күч бизди текеберленүүгө түртпөшү керектигин эскертет. Тескерисинче, алар Аллахтын берген аманаты катары кабыл алынып, жакшылыкка жумшалуусу керек.
• Ислам дини адамды өзүнүн чек-арасын билүүгө, акыйкатты моюнга алууга жана текеберликтен алыс болууга чакырат. Бул — коомдо адилеттик, ынтымак жана боорукердик орнотуунун негизи.
• Ар бир адам Аллахтын алдында жооптуу экендигин түшүнүү — бул адамды жакшылыкка шыктандырып, жамандыктан тыйат. Ошондуктан бул аят бизди өзүбүздү кармап, момундук жана акыйкатчылдык менен жашоого үндөйт.
• Курандын ушундай аяттары аркылуу биз Аллахтын даанышмандыгын жана адилеттигин көрөбүз. Ал эч кимге зулумдук кылууну каалабайт, тескерисинче, адамдарды акыйкат жана жакшылык жолуна чакырат. Бул — Исламдын адамзатка болгон мээримдүү мамилесин дагы бир жолу көрсөтөт.