Йунус сүресі — Аят 39

1. Сөздердің мағынасы:

• بَلْ (бәл): "Жоқ, қайта" деген мағынада, алдыңғы айтылған пікірді жоққа шығарып, жаңа мәліметті бастайтын сөз.
• كَذَّبُوا (кәззәбу): "Олар өтірікке шығарды, жалған деді."
• يُحِيطُوا (йухиту): "Толық қамтып, жан-жақты білу, терең түсіну."
• تَأْوِيلُهُ (тәуилуһу): "Оның ақиқаты, нәтижесі, орындалуы, түпкі мағынасы."
• عَاقِبَةُ (ғақибәту): "Соңы, ақыры, нәтижесі."
• الظَّالِمِينَ (ззалимин): "Зұлымдық жасаушылар, әділетсіздік етушілер."

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Алла Тағала Мекке мұшріктерінің Құранды қабылдамаудағы асығыс әрекетін әшкерелейді. Олар Құранды естіген бойда оны жалғанға шығарып, ойланып-толғанбай, терең түсінбей жатып-ақ теріске шығарды. Олар Құранда айтылған қайта тірілу, қиямет, жәннат пен тозақ, сондай-ақ сауап пен жаза туралы хабарлардың мәнісін толық ұғынбай тұрып, оны өтірік деп есептеді. Сонымен қатар, оларға Құранда ескертілген азаптың ақиқаты әлі келіп жетпеген еді. Яғни олар өздеріне уәде етілген жазаның шынайылығын көрмей тұрып, оны жоққа шығарды.

Осындай асығыс теріске шығару бұрынғы өткен үмметтердің де әдеті болған. Олар да өз пайғамбарларын өтірікке шығарып, ақырында Алланың азабына ұшырады. Кейбіреулері жерге жұтылып, кейбіреулері суға батып, тағы басқалары басқа да апаттармен жойылды. Сондықтан Алла Елшісіне (с.а.с.) қарап, ойлануға бұйырылады: осы зұлымдық жасағандардың соңы қалай болды? Олардың ақыры қандай апатқа ұшырады? Бұл – тарихтан алынатын үлкен сабақ.

Бұл аяттағы басты ой – адамның бір нәрсені терең түсінбей, ойланбай тұрып, асығыс теріске шығаруы дұрыс емес екендігі. Әсіресе, Құран сияқты ұлы кітапты асығыс жоққа шығару – надандық пен әділетсіздіктің белгісі. Ал бұрынғылардың ақыры – бұған ескерту әрі сабақ.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Ойланып, түсінуге шақыру: Адам кез келген нәрсені, әсіресе діни ілімді, терең зерттеп, түсінген соң баға беруі керек. Асығыс шешім қабылдау – адасудың себебі.
• Құранның ұлылығы: Құран – терең мағыналы, оны түсіну үшін ойлану, зерделеу қажет. Оны жай ғана естіп, теріске шығару – надандық.
• Тарихтан сабақ алу: Өткен үмметтердің қателіктері мен олардың ақыры – бізге үлкен ескерту. Зұлымдық пен теріске шығарудың соңы әрқашан өкініш.
• Алланың әділдігі: Алла Тағала зұлымдардың соңын әрқашан әділ шешеді. Бұл – мүміндерге сенім мен тыныштық беретін шындық.
• Исламға деген құлшыныс: Бұл аят бізді Құранды терең түсінуге, ойлануға және оның ілімін ұстануға шақырады. Ислам – ойлану мен зерттеу діні, ол адамды надандықтан құтқарып, тура жолға бастайды.