سوره یونس — آيت 39

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• بَلْ: نه رڳو اهي ايمان نه آڻيندا، پر سندن معاملو ان کان اڳتي وڌي ويو.
• كَذَّبُوا: انهن ڪوڙ ڄاتو، رد ڪيائون.
• لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ: اهي ان جي علم کي پوريءَ طرح نه ڄاڻي سگهيا، ان جي حقيقت کي نه سمجهي سگهيا.
• تَأْوِيلُهُ: ان جي حقيقت، ان جو نتيجو ۽ ان جي پوري ٿيڻ جو وقت.
• عَاقِبَةُ: آخرڪار نتيجو، پڇاڙيءَ جو انجام.
• الظَّالِمِينَ: ظلم ڪندڙن جي، يعني انهن جي جيڪي حق کان منهن موڙيندا آهن.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت انهن ماڻهن جي باري ۾ آهي جيڪي قرآن مجيد کي ٻڌڻ کان پوءِ ان تي غور ۽ تدبر ڪرڻ کان اڳ ئي ان کي ڪوڙ ڄاڻڻ ۾ لڳي ويا. اهي اهڙين ڳالهين کي به ڪوڙ سڏيندا رهيا، جن جي حقيقت ۽ علم کي اهي پوريءَ طرح سمجهي نه سگهيا هئا، جهڙوڪ قيامت جو اچڻ، جزا ۽ سزا، جنت ۽ دوزخ وغيره. انهن وٽ اڃا ان ڳالهه جي پوري ڄاڻ به نه آئي هئي ته قرآن جيڪو انجام ٻڌائي رهيو آهي، اهو ڪيئن ۽ ڪڏهن پورو ٿيندو.

پوءِ الله تعاليٰ ٻڌايو ته اهڙي ئي طريقي سان انهن کان اڳ گذريل امتن به پنهنجي پيغمبرن کي ڪوڙ ڄاتو هو، ۽ جڏهن انهن تي الله جو عذاب آيو، تڏهن سندن انجام ڏاڍو خراب ٿيو. پوءِ اي نبي! توهان غور ڪري ڏسو ته انهن ظلم ڪندڙن جو آخرڪار ڇا ٿيو؟ الله تعاليٰ انهن مان ڪن کي زمين ۾ دٻائي تباه ڪيو، ڪن کي ٻوڙي هلاڪ ڪيو، ۽ ڪن کي ٻين طريقن سان سزا ڏني. اهو ئي انجام انهن ماڻهن جو به ٿيندو جيڪي قرآن کي ڪوڙ ڄاڻين ٿا.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• قرآن مجيد تي ايمان آڻڻ کان اڳ ان کي غور سان پڙهڻ ۽ سمجهڻ گهرجي، نه ته انڌي تقليد ۾ ڪوڙ ڄاڻڻ ۾ نه لڳي وڃجي.
• ڪنهن به ڳالهه کي رد ڪرڻ کان اڳ ان جي پوري حقيقت ۽ علم کي سمجهڻ ضروري آهي.
• گذريل امتن جي تاريخ مان سبق حاصل ڪرڻ گهرجي ته حق کي ڪوڙ ڄاڻڻ جو انجام هميشه تباهي ۽ نقصان هوندو آهي.
• الله تعاليٰ ظالمن کي مهلت ضرور ڏئي ٿو، پر آخرڪار انهن جو انجام خراب ئي ٿيندو آهي.
• قرآن مجيد ۾ ٻڌايل ڳالهيون ۽ واعدا ضرور پورا ٿيندا آهن، ان ڪري انهن تي صبر ۽ يقين سان قائم رهڻ گهرجي.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته اسلام ۽ قرآن جي تعليمات تي غور ۽ فڪر سان عمل ڪرڻ ۾ ئي دنيا ۽ آخرت جي ڪاميابي آهي.