یونس سۈرىسى — ئايەت 47

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• أُمَّةٍ (ئۈممەت): جامائەت، بىر پەيغەمبەرگە ئەگەشكەن كىشىلەر توپى ياكى بىر ئەۋلاد خەلق.
• رَسُولٌ (رەسۇل): ئاللاھ تەرىپىدىن ئەلچى قىلىپ ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر.
• قُضِيَ (قۇزىيە): ھۆكۈم قىلىندى، ئارىسىدا ھۆكۈم چىقىرىلدى.
• بِالْقِسْطِ (بىلقىست): ئادالەت بىلەن، ھەققانىيلىق بىلەن.
• لَا يُظْلَمُونَ (لاا يۇزلامۇن): ئۇلارغا زۇلۇم قىلىنمايدۇ، ھەقسىز جازالانمايدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تەئالا بۇ ئايەتتە بىزگە مۇھىم بىر ھەقىقەتنى ئۇقتۇرىدۇ: ئۆتكەن ھەر بىر ئۈممەتكە، ھەر بىر خەلققە ئاللاھ تەرىپىدىن بىر پەيغەمبەر ئەۋەتىلگەن. بۇ پەيغەمبەرلەر ئىنسانلارنى ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشقا، توغرا يولغا يېتەكلەشكە چاقىرغان. سىزگە ئەۋەتىلگەن مۇھەممەد ئەلەيھىسسالاممۇ ئەنە شۇ ئەلچىلەرنىڭ بىرى، پەقەت سىزگە ئەۋەتىلگەن.

ئاندىن ئاللاھ تەئالا مۇنداق دەيدۇ: قاچانكى بىر ئۈممەتكە ئۇلارنىڭ پەيغەمبىرى كەلگەن ۋاقىتتا، ئۇلار ئۇنى ئىنكار قىلىپ، ئىمان ئېيتمىسا، ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ئادالەت بىلەن ھۆكۈم چىقىرىلىدۇ. يەنى ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ھەققانىي ھۆكۈم قىلىدۇ — ئىمان ئېيتقانلارنى ئاللاھنىڭ پەزلى بىلەن نىجاتلىققا ئېرىشتۈرىدۇ، ئىنكار قىلغانلارنى ئادالەت بىلەن جازالايدۇ.

بۇ يەردە مۇھىم بىر نۇقتا شۇكى، ئاللاھ ھېچكىمگە زۇلۇم قىلمايدۇ. ھەر بىر ئادەم قىلغان ئەمىلىنىڭ ھەققىنى ئالىدۇ، ئەمما ھەقسىز جازالانمايدۇ. ئاللاھنىڭ ھۆكمى ھەمىشە ئادالەتلىك ۋە ھەققانىي بولىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئاللاھ تەئالا ھەر بىر ئۈممەتكە پەيغەمبەر ئەۋەتىپ، ئۇلارغا ھەقىقەتنى يەتكۈزگەن. شۇڭا ھېچكىم "بىزگە پەيغەمبەر كەلمىدى" دەپ باھانە كۆرسىتەلمەيدۇ. ئاللاھنىڭ رەھمىتى ۋە ئادالىتى ئۇلارنىڭ ھەممىسىگە يەتكەن. بىزگە كەلگەن پەيغەمبەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام بولسا، ئەڭ ئاخىرقى ۋە ئەڭ ئۇلۇغ پەيغەمبەردۇر. ئۇنىڭ كەلتۈرگەن دىنى ئىسلام ئەڭ ئاخىرقى ۋە مۇكەممەل دىندۇر.

بىز ئىسلام ئۈممىتى سۈپىتىدە، ئاللاھنىڭ بىزگە ئەۋەتكەن پەيغەمبىرىنىڭ دەۋىتىگە ئاۋاز قوشۇشىمىز، ئۇنىڭ كەلتۈرگەن ھەقىقەتلىرىنى قوبۇل قىلىشىمىز ۋە ئۇنىڭ يولىدا مېڭىشىمىز كېرەك. ئاللاھ تەئالا بىزنى ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىدىغان، ئادالەتنى قوغدايدىغان ۋە ئۇنىڭ ھۆكمىگە خۇشال بولىدىغان بەندىلىرىدىن قىلسۇن.