Hud surasi — Oyat 111

Kalimalarning ma'nolari:

• لَمَّا – bu yerda “albatta” ma’nosida kelib, qasam va ta’kid uchun ishlatilgan.
• لَيُوَفِّيَنَّهُمْ – ularga to‘liq, kam-ko‘stsiz beradi, hisob-kitob qilib to‘la ado etadi.
• خَبِيرٌ – har narsadan xabardor, hamma narsani biluvchi, hech narsa undan yashirin qolmaydigan.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom! Sizga avvalgi ummatlar — Nuh, Hud, Solih, Lut, Shuayb va boshqa payg‘ambarlarning qavmlari haqida hikoya qilib berildi. Ular orasida ixtilof qilganlar, ba’zilari iymon keltirgan, ba’zilari esa kufrda qolgan edi. Mana shu barcha turli-tuman qavmlarning har biri, xoh ular mo‘min bo‘lsin, xoh kofir bo‘lsin, albatta, Robbining huzuriga qaytadilar va Qiyomat kunida ularning barcha qilgan amallari to‘liq hisobga olinadi. Yaxshilik qilganlarga yaxshilik bilan, yomonlik qilganlarga yomonlik bilan mukofot yoki jazo beriladi. Hech kimning amali zoye ketmaydi, na zarracha yaxshilik, na zarracha yomonlik e’tibordan chetda qolmaydi. Chunki Alloh taolo ularning barcha qilayotgan ishlaridan to‘liq xabardordir — Uning ilmidan hech narsa yashirin emas, hatto qalbning sir-sinoatlari ham Unga oshkordir. Bu esa kofirlar va gunohkorlar uchun ogohlantirish va qattiq tahdiddir.

Olingan foydalar:

• Har bir inson o‘z qilgan amallarining natijasini albatta ko‘radi — bu adolatning eng oliy namunasi bo‘lib, inson qalbini Allohning hukmiga ishonch bilan to‘ldiradi.
• Alloh taoloning har narsadan xabardor ekanini bilish insonni gunohlardan tiyadi va yaxshilik qilishga undaydi, chunki hech bir yaxshilik zoye ketmasligini biladi.
• Bu oyat mo‘minlarga sabr va bardosh bag‘ishlaydi, chunki ular zulm ko‘rganlarida ham, Allohning adolati oxiratda to‘liq amalga oshishiga ishonadilar.
• Inson o‘z amallariga qarab baholanadi, nasl-nasab yoki mansab emas — bu esa jamiyatda haqiqiy tenglik va adolatni qaror toptiradi.