Сураи Худ — Оят 91

1. Маънои калимаҳое, ки ба шарҳ ниёз доранд:

• نَفْقَهُ — нафаҳмем, дарк намекунем.
• ضَعِيفًا — заиф, нотавон; дар ин ҷо маънои нотавонӣ дар ҷомеа ва надоштани мартабаи иҷтимоӣ ё заъфи ҷисмонӣ (масалан, заъфи чашм)-ро дорад.
• رَهْطُكَ — хешу табори ту, қавму ошёни ту.
• لَرَجَمْنَاكَ — сангсор мекардем туро, яъне ба санг ба қатл мерасондем.
• بِعَزِيزٍ — азиз, гиромӣ; яъне касе ки ӯро эҳтиром мекунанд ва аз тарафи ӯ метарсанд.

1. Тафсири оят:

Қавми Шуайб (алайҳис-салом) ба ӯ гуфтанд: «Эй Шуайб, мо бисёре аз он чизҳоеро, ки ту мегӯӣ, намефаҳмем ва дарк намекунем». Ин суханони онҳо аз рӯи такаббур ва беэҳтиромӣ нисбат ба паёмбари Худо буд. Онҳо идома дода гуфтанд: «Мо туро дар миёни худ одамӣ заиф ва нотавон мебинем» — яъне ту на аз бузургони қавмӣ ва на мартабаю нуфузи иҷтимоӣ дорӣ; баъзе муфассирон гуфтаанд, ки чашмони ӯ заиф ё нобино будааст. Сипас таҳдид карданд: «Агар хешу табори ту намебуд, туро сангсор мекардем». Онҳо инро гуфтанд, зеро хешу табори Шуайб ҳам аз ҳамон қавм ва ҳамон дину ойин буданд, бинобар ин аз онҳо эҳтиром мекарданд. Ва дар охир гуфтанд: «Ту бар мо азиз нестӣ» — яъне туро он қадар эҳтиром намекунем, ки аз қатли ту даст кашем; танҳо ба хотири хешу табори ту буд, ки туро накуштем.

Ҳамин тавр, ин оят нишон медиҳад, ки қавми Шуайб на танҳо даъвати ӯро қабул накарданд, балки бо такаббур ва беэҳтиромӣ ба шахсияти ӯ таҳқир карданд ва ба ӯ таҳдиди қатл карданд. Ин гуфтори онҳо далели ҷаҳолат, кибр ва душмании онҳо нисбат ба паёмбари Худо ва рисолати ӯ буд.

1. Фоидаҳое, ки аз ин оят ба даст меояд:

• Сабре, ки паёмбарон дар роҳи даъват кардаанд, намунаи олии тоқат ва устуворӣ аст; ҳатто вақте ки қавм ба онҳо таҳқир ва таҳдид мекунанд, онҳо аз рисолати худ даст намекашанд.
• Ин оят моро огоҳ мекунад, ки такаббур ва худро бузург донистан метавонад одамро аз пазируфтани ҳақ боздорад; қавми Шуайб ба сабаби кибр ва ҷаҳолат суханони ҳақро нафаҳмиданд.
• Эҳтироми хешу табор ва равобити хешовандӣ дар ислом арзишманд аст; ҳатто кофирон ба хотири хешу табори Шуайб аз қатли ӯ даст кашиданд, ки ин нишон медиҳад, ки хешовандӣ ҳатто дар миёни ҷоҳилон низ эҳтиром дорад.
• Ин оят ба мо меомӯзад, ки ҳангоми даъват ба некӣ бояд мунтазири раддият ва озор бошем ва инро қисми роҳи ҳақ бидонем, на сабаби ноумедӣ.
• Қуръон ҳатто гуфтори душманони паёмбаронро нақл мекунад, то мо дарс гирем, ки чӣ гуна рафтор ва гуфтори нодурустро шинохта, аз он дурӣ ҷӯем ва ба ҳақ рӯй орем.