Аль-Масад сүресі — Аят 2

1. Сөздердің мағынасы:

• مَا أَغْنَىٰ: «Асқа түспеді», «пайда бермеді», «құтқара алмады» деген мағынада. Мұндағы «мә» — теріс мәнді болымсыздық құралы.
• مَالُهُ: «Оның малы» — яғни ол жинаған дүние-мүлкі.
• وَمَا كَسَبَ: «Және ол тапқан нәрселер» — яғни еңбекпен, кәсіппен жинаған байлығы, жылжымайтын мүлігі және басқа да дүниелік пайдалары. Кейбір тәпсіршілер бұған оның балалары мен ұрпақтарын да қосады, өйткені араб тілінде «кәсб» кейде бала-шағаны да білдіреді.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Абу Ләһаб туралы түскен сүренің жалғасы. Алдыңғы аятта оның екі қолының құрып, өзінің де зиянға ұшырағаны хабарланған болатын. Енді осы аятта оның малы мен тапқан дүниесі оған ешқандай пайда бермейтіні, Алланың азабынан құтқара алмайтыны баяндалады.

Абу Ләһаб бай, дәулетті адам еді. Ол өзінің байлығына, бала-шағасына, беделіне сеніп, пайғамбарға (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) қарсы шықты. Бірақ Құран оған ескертеді: қиямет күні Алланың азабы келгенде, оның жинаған малы да, тапқан дүниесі де, тіпті балалары да одан ешбір зиянды кері қайтара алмайды, оған Алланың рақымын да әкеле алмайды. Дүниедегі байлық адамды мәңгілік азаптан сақтап қалатын қорғаныш емес.

Бұл жерде жалпы адамзатқа да үлкен сабақ бар: адам қанша бай болса да, қанша көп дүние жинаса да, ол байлық оны Алланың алдындағы жауапкершіліктен, ақыреттегі есептен құтқармайды. Мал мен бала — дүниедегі сынақ қана, ал нағыз пайдалы нәрсе — иман мен салиқалы амал.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Дүние байлығы адамды ақырет азабынан құтқара алмайды. Сондықтан байлыққа мастанбай, оны Алла жолында жұмсау керек.
• Бала-шаға мен дүние-мүлік — Алланың берген сынағы. Оларға сеніп, Алланы ұмыту — нағыз зиян.
• Адам қандай жағдайда болса да, ең басты байлығы — иман мен тақуалық. Осы екеуі ғана қияметте пайда береді.
• Құран адамды дүниеқоңыздықтан сақтандырып, ақыретті ойлауға шақырады. Бұл — адамзатқа деген үлкен мейірім.
• Ислам дүниені тыйым салмайды, бірақ оны мақсат етіп қоюға жол бермейді. Дүние — құрал, ақырет — мақсат.