سوره مسد — آیه 4

معانی کلمات:

• حَمّالَةَ الْحَطَبِ: به معنای «حملکنندهی هیزم» است. برخی مفسران گفتهاند منظور زنی است که هیزم و خار را در راه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) میریخت تا ایشان را آزار دهد، و برخی دیگر آن را کنایه از حمل گناهان و خطاها دانستهاند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از ذکر عذاب ابولهب، به همسر او نیز اشاره میکند و میفرماید که او نیز همراه شوهرش وارد آتش خواهد شد. این زن «امّ جمیل» نام داشت و خواهر ابوسفیان بود. او در آزاررساندن به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) از شوهرش جلوتر بود و هر شب خار و هیزم را در مسیر عبور آن حضرت میریخت تا ایشان را اذیت کند. به همین دلیل، خداوند او را به صفت «حمالة الحطب» توصیف کرده است؛ هم به خاطر حمل هیزم و خار برای آزار پیامبر، و هم به عنوان کنایه از اینکه او گناهان سنگینی را بر دوش میکشد و در قیامت با بار سنگین خطاهایش به جهنم میرود. این توصیف نشان میدهد که او نهتنها در این دنیا با اعمال زشت خود پیامبر را میآزرد، بلکه در آخرت نیز با بار گناهانش در آتش سوزان مجازات خواهد شد.

فواید و درسهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که دشمنی با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) و آزار رساندن به ایشان، عاقبتی جز عذاب الهی ندارد، حتی اگر شخص از خویشان و نزدیکان پیامبر باشد.
• همراهی در گناه و تأیید ظلم، انسان را در عذاب شریک میکند؛ همانگونه که همسر ابولهب به خاطر مشارکت در آزار پیامبر، سزاوار عذاب شد.
• خداوند از اعمال کوچک و بزرگ انسانها آگاه است و حتی رفتارهای زنندهای مانند ریختن خار در راه دیگران را میبیند و در قیامت محاسبه خواهد کرد.
• این آیه درس عبرتی است برای همهی انسانها که از هرگونه اذیت و آزار دیگران، بهویژه مؤمنان و اولیای خدا، بپرهیزند و بدانند که جزای اعمالشان در دنیا و آخرت قطعی است.