Nos surasi — Oyat 3

Kalimalarning ma'nolari:

• إِلَٰهِ – iloh, ya'ni ibodatga sazovor bo'lgan zot, o'ziga sig'iniladigan ma'bud.
• النَّاسِ – odamlar, insonlar.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo o'zini "insonlarning ilohi" deb ta'riflamoqda. Ya'ni, U insonlarning yagona ma'budi, haqiqiy ilohidir. Ungagina ibodat qilish joizdir va Undan boshqa hech qanday zot ibodatga loyiq emas. Ushbu ifoda "Rabbin-nos" (insonlarning Robbi) so'zini izohlab, Allohning insonlarga bo'lgan munosabatini yanada oydinlashtiradi: U ham ularning Robbiysi (tarbiyachisi, egasi), ham ularning ilohidir (ibodat qilinadigan yagona zoti). Demak, insonlar o'z hayotlarida faqat Allohga bo'ysunishlari, faqat Undan yordam so'rashlari va faqat Ungagina ibodat qilishlari lozim. Uning sherigi yo'q, Uning o'xshashi yo'q. U barcha insonlarning ilohidir — xoh ular iymon keltirsin, xoh keltirmasin, xoh itoat qilsin, xoh qilmasin. Ammo iymon keltirganlar Ungagina ibodat qiladilar va Uning birligini e'tirof etadilar.

Foydalar:

• Ushbu oyat musulmonlarga Alloh taoloning yagonaligini va Uning barcha insonlarning ilohi ekanini eslatadi. Bu esa inson qalbini faqat Allohga bog'lashga, Undan boshqa narsalarga sig'inishdan saqlanishga undaydi.
• Allohning "insonlarning ilohi" ekani, Uning har bir insonga yaqinligini va ularning barcha holatlarini bilishini anglatadi. Bu esa mo'minlarga taskin beradi: qachonki ular yolg'iz qolsa yoki qiyinchilikka uchrasa, ularning ilohi ular bilan birga, ularni eshitadi va ularga yordam beradi.
• Ushbu oyat insonlarni faqat Allohdan qo'rqishga va faqat Undan umid qilishga chorlaydi. Chunki U ularning yagona ma'budi va egasidir. Kimki Allohga suyansa, bas, unga Allohning o'zi kifoyadir.
• Bu oyatda Alloh taolo o'zini "iloh" deb atab, insonlarning e'tiborini yana bir bor yagona ibodat manziliga qaratmoqda. Bu esa insonni shirk (Allohga sherik keltirish) xavfidan saqlaydi va uni to'g'ri yo'lga, ya'ni tavhid (yagonalik) yo'liga boshlaydi.