یوسف سۈرىسى — ئايەت 40

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• أَسْمَاءً: ئىسىملار، ئاتلار. بۇ يەردە مەنىسى: ھېچقانداق ئەمەلىي مەزمۇنى يوق، پەقەت ئات قويۇلغان نەرسىلەر.
• سُلْطَانٍ: ھۆججەت، دەلىل، پاكىت.
• الْحُكْمُ: ھۆكۈم قىلىش، ھۆكۈمرانلىق.
• الدِّينُ الْقَيِّمُ: توغرا، مۇستەھكەم، تۈز دىن.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا يۇسۇف ئەلەيھىسسالامنىڭ زىنداندىكى ئىككى يىگىتكە ئېيتقان سۆزىنى نەقىل قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: ئى ئىنسانلار! سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان نەرسىلەر پەقەت بىر قانچە ئىسىملاردۇر، ئۇلارنىڭ ئارقىسىدا ھېچقانداق ھەقىقىي ئىلاھلىق يوق. بۇ ئىسىملارنى سىلەر ۋە ئاتا-بوۋىلىرىڭلار ئۆزۈڭلاردىن توقۇپ چىققان، ھېچقانداق ئاساسسىز. ئاللاھ بۇ ئىسىملارنىڭ ئىلاھلىقىغا ھېچقانداق دەلىل-پاكىت چۈشۈرمىگەن. ھەقىقىي ھۆكۈم قىلىش، ھۆكۈمرانلىق قىلىش پەقەت ئاللاھقا خاستۇر، ئۇنىڭدىن باشقا ھېچكىم بۇ ھوقۇققا ئىگە ئەمەس. ئاللاھ بىزگە پەقەت ئۆزىگىلا ئىبادەت قىلىشنى، ئۇنىڭغا ھېچنەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەسلىكنى بۇيرۇدى. مانا بۇ توغرا، مۇستەھكەم ۋە تۈز دىندۇر. لېكىن ئىنسانلارنىڭ كۆپچىلىكى بۇ ھەقىقەتنى بىلمەيدۇ، شۇڭا ئۇلار ئاللاھنى قويۇپ باشقا نەرسىلەرگە چوقۇنۇپ، ئۆزلىرىنى زىيانغا ئۇچرىتىدۇ.

ئى قېرىنداشلار! ئەگەر بىز بۇ ئايەتنى چوڭقۇر ئويلىنىپ باقساق، ئاللاھ تائالا بىزگە نېمىنى ئۆگىتىۋاتىدۇ؟ ئۇ بىزگە شۇنى ئۆگىتىۋاتىدۇكى، ھەقىقىي ئىلاھ پەقەت ئاللاھتۇر. ئاتا-بوۋىلىرىمىزنىڭ ياكى جەمئىيەتنىڭ ئادەتلىرىگە ئەمەس، بەلكى ئاللاھنىڭ بىرلىكىگە ۋە ئۇنىڭ بۇيرۇقلىرىغا ئەمەل قىلىشىمىز كېرەك. ئاللاھ بىزنى پەقەت ئۆزىگىلا ئىبادەت قىلىشقا بۇيرۇغان، بۇ ئەڭ توغرا، ئەڭ تۈز يول. بۇ يولدا مېڭىش بىزنى دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە بەخت-سائادەتكە ئېرىشتۈرىدۇ. ئەمما كۆپ كىشىلەر بۇ ھەقىقەتنى چۈشەنمەيدۇ، شۇڭا ئۇلار خاتا يولدا مېڭىپ، ئۆزلىرىگە زىيان قىلىدۇ. ئەي مۇئمىن قېرىنداشلار! كېلىڭلار، بىز بۇ ئايەتتىن ئىبرەت ئېلىپ، پەقەت ئاللاھقىلا ئىبادەت قىلايلى، ئۇنىڭ بىرلىكىگە ئىشىنىپ، ھەقىقىي تۈز دىن بولغان ئىسلامغا مەھكەم ئېسىلىپ، ئاللاھنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشىش ئۈچۈن تىرىشايلى. ئاللاھ بىزنى ھەقىقىي يولغا يېتەكلىسۇن ۋە ئىمانىمىزنى مۇستەھكەم قىلسۇن.