سوره یوسف — آیه 66

معانی کلمات:

• مَوْثِقًا: عهد و پیمان محکم و مؤکد.
• لَتَأْتُنَّنِی: قطعاً او را نزد من بازخواهید آورد.
• أَنْ یُحَاطَ بِکُمْ: اینکه (همگی) گرفتار و هلاک شوید و هیچ چارهای نداشته باشید.
• وَکِیل: شاهد، نگهبان و کفیل.

تفسیر آیه:

هنگامی که برادران یوسف (علیهالسلام) نزد پدرشان یعقوب (علیهالسلام) آمدند و درخواست کردند که بنیامین را همراه آنان به مصر بفرستد تا گندم تهیه کنند، یعقوب (علیهالسلام) که از پیش، خیانت و سهلانگاری آنان را در مورد یوسف دیده بود، نپذیرفت و فرمود: «من هرگز او را با شما نخواهم فرستاد، مگر اینکه پیمان محکمی از جانب خدا به من بدهید و سوگند یاد کنید که او را حتماً نزد من بازخواهید آورد؛ مگر در صورتی که همگی شما گرفتار و هلاک شوید و هیچ راهی برای نجات او نداشته باشید.» این شرط برای آن بود که آنان را از هرگونه کوتاهی و خیانتی بازدارد و اطمینان خاطری برای خود فراهم کند. وقتی برادران، عهد و پیمان مؤکد خود را به او دادند و سوگند یاد کردند، یعقوب (علیهالسلام) فرمود: «خداوند بر آنچه ما میگوییم، شاهد و گواه است و او کافی است که ناظر بر این عهد و پیمان باشد و ما را در وفای به آن یاری رساند.»

فواید و پیامهای آیه:

• اهمیت عهد و پیمان: در اسلام، وفای به عهد و پیمان از اصول مهم اخلاقی و اجتماعی است؛ چنانکه یعقوب (علیهالسلام) برای اطمینان از وفای فرزندانش، از آنان عهدی مؤکد گرفت و این نشان میدهد که انسان باید در امور مهم، از دیگران تعهد بگیرد و خود نیز به تعهداتش پایبند باشد.
• توکل بر خدا پس از تلاش: یعقوب (علیهالسلام) پس از گرفتن عهد، کار را به خدا واگذار کرد و فرمود: «خداوند شاهد و کفیل است.» این درس بزرگی است که انسان پس از انجام تدابیر و تلاشهای لازم، باید بر خدا توکل کند و نتیجه را از او بداند.
• شفقت و دلسوزی والدین: محبت و نگرانی یعقوب (علیهالسلام) نسبت به فرزندش بنیامین، نمونهای از عطوفت پدرانه است و به ما میآموزد که والدین در حفظ و مراقبت از فرزندان خود کوتاهی نکنند و با تدبیر و درایت، آنان را از آسیبها محافظت نمایند.
• شهادت خداوند بر اعمال: این آیه یادآور این حقیقت است که خداوند بر تمام گفتار و کردار ما ناظر و گواه است؛ بنابراین مؤمن باید همواره مراقب باشد که در گفتار و رفتارش صادق و وفادار باشد، زیرا خداوند همه چیز را میبیند و در قیامت گواهی خواهد داد.