سوره یوسف — آیه 67

معانی کلمات:

• «أُغْنی»: بینیاز میکنم، دفع میکنم.
• «الْحُکْمُ»: فرمان، قضا و حکم.
• «تَوَکَّلْتُ»: اعتماد کردم، کار خود را به خدا سپردم.

تفسیر آیه:

هنگامی که فرزندان یعقوب علیهالسلام قصد سفر به مصر را داشتند، پدرشان به آنان چنین سفارش کرد: ای پسران من! همگی از یک دروازه وارد شهر نشوید، بلکه از دروازههای پراکنده و مختلف وارد شوید. دلیل این سفارش آن بود که یعقوب علیهالسلام از چشمزدن و آسیب رساندن دشمنان به آنان بهخاطر زیبایی و شکوهشان بیمناک بود؛ زیرا ورود گروهی آنان از یک دروازه، توجه همگان را جلب میکرد و ممکن بود خطراتی برایشان پدید آید. اما او در ادامه تأکید کرد که این تدبیر و توصیه، هیچ سودی در برابر قضا و تقدیر الهی ندارد و نمیتواند آنچه را خداوند مقرر کرده است تغییر دهد یا دفع کند. پس فرمان و حکم تنها از آنِ خداست و هیچکس در برابر اراده او قدرتی ندارد. یعقوب علیهالسلام سپس اعلام کرد که من بر خدا توکل کردهام و تمام کارهای خود را به او سپردهام و کسانی که میخواهند بر کسی توکل کنند، باید تنها بر خداوند توکل نمایند، نه بر غیر او.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان مؤمن باید در کارهای خود از اسباب و تدبیرهای عقلایی استفاده کند، اما در عین حال دل به خدا ببندد و بداند که هیچ تدبیری بدون اراده خداوند اثر ندارد.
• توکل بر خدا، نه به معنای دست کشیدن از تلاش و برنامهریزی است، بلکه به معنای آن است که پس از انجام تدبیرهای لازم، نتیجه را به خدا واگذار کنیم.
• این آیه به ما میآموزد که در برابر قضا و قدر الهی، هیچ نیرویی توانایی مقابله ندارد؛ بنابراین آرامش و اطمینان قلبی تنها در سایه توکل بر خداوند حاصل میشود.
• پدران و مربیان باید در سفارشهای خود، هم به مصلحتهای ظاهری فرزندان توجه کنند و هم ایمان آنان را به خداوند تقویت نمایند و آنان را به توکل بر او ترغیب کنند.