Ан-Нахль сүрәсе — Аять 101

Сүзләрнең мәгънәләре:

• بَدَّلْنَا آيَةً مَكَانَ آيَةٍ — бер аятьне икенче аять белән алыштырдык, ягъни бер аятьнең хөкемен икенче аять белән нәсех иттек (боздык/алыштырдык).
• مُفْتَرٍ — ялганчы, Аллаһыга ялганны ифтира кылучы, үзеннән уйлап чыгаручы.

Аять тәфсире:

Әгәр Без бер аятьне икенче аять белән алыштырсак — ягъни бер хөкемне икенчесе белән нәсех итсәк (бозсак), бу колларның мәсләхәте өчен була. Ә Аллаһы тәгалә бәндәләренә нәрсә иңдерүне, кайсы хөкемнең алар өчен файдалырак икәнен бик яхшы белә. Ул үзенең чиксез хикмәте белән кайбер хөкемнәрне вакытлар үзгәрү, шартлар аермасы белән алыштыра.

Ләкин мөшрикләр бу хакта белгәч: «Син, ий Мөхәммәд, Аллаһыга ялганны ифтира кыласың, бу аятьләрне үзеңнән уйлап чыгарасың», — дип әйттеләр. Аларның бу сүзләре — бөтенләй ялган, чөнки Мөхәммәд салләллаһу галәйһи вә сәлләм Аллаһыга ялганны ифтира кылучы түгел. Киресенчә, аларның күбесе Аллаһының хикмәтен, аятьләрнең нәсех ителүенең сәбәпләрен һәм дин хөкемнәренең мәгънәләрен белмиләр. Әгәр белсәләр, бу аятьләрнең Аллаһы тарафыннан иңдерелгәненә һәм һәр хөкемнең үз вакыты өчен дөрес икәненә инанырлар иде. Аларның кайберләре хакны беләләр, ләкин үзләренең тәкәбберлекләре һәм дошманлыклары аркасында аңа каршы чыгалар.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Аллаһы тәгалә үзенең колларына карата чиксез рәхимле һәм хикмәтле — Ул һәр заман өчен иң яхшы хөкемне иңдерә, һәм бу аның көче һәм белеме эчендәге эш.
2. Нәсех (бер хөкемне икенчесе белән алыштыру) — Аллаһының шәригатендәге зур хикмәт, ул колларның файдасы өчен генә була, юкка түгел.
3. Пәйгамбәрләргә ялган ифтира кылу — бөек гөнаһ, ләкин Аллаһы үзенең рәсүлен ялганчылардан саклаганын беләбез, чөнки аларга иңдерелгән һәр сүз — хак һәм хакыйкать.
4. Белемсезлек — кешене хакны инкяр итүгә һәм Аллаһының эшләрендә хикмәт күрмәүгә китерә. Шуңа күрә һәр мөселман белем алырга, динен өйрәнергә тиеш.
5. Бу аять мөселманнарны Аллаһының хөкемнәренә ышанырга һәм аның һәр эшендә хикмәт барлыгына инанырга өнди — бу иманның бер өлеше.