Аль-Исра сүрөсү — Аят 61

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• وَإِذْ (ва из): «эстегин» же «бир убакта» деген мааниде.
• اسْجُدُوا (искужу): «сажда кылгыла» — бул жерде ибадат саждасы эмес, урмат-сый көрсөтүү саждасы.
• إِبْلِيسَ (Иблис): Жиндердин арасынан болгон, периштелер менен бирге болгон макулук.
• أَأَسْجُدُ (ааскужу): «сажда кыламбы?» — таң калуу жана текеберлик менен айтылган суроо.
• طِينًا (тыйнан): «топрактан» — Адам алейхис-салам топрактан жаратылган.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Оо, Мухаммад пайгамбар, эстегин, бир убакта Биз периштелерге: «Адамга урмат-сый көрсөтүп, сажда кылгыла» — деп айтканбыз. Периштелердин баары бул буйрукту аткарып, сажда кылышты. Бирок Иблис гана баш тартты. Ал текеберлик кылып: «Сен топрактан жараткан адамга мен сажда кыламбы? Мен оттон жаралгамын, ал эми ал топрактан жаралган, демек мен андан артыкмын» — деди. Иблис өзүнүн жаратылышын Адамдын жаратылышынан жогору көрүп, Аллахтын буйругуна моюн сунбады.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллахтын буйругуна моюн сунуу зарыл: Периштелер дароо баш ийишти, бул — чыныгы ыймандын белгиси. Биз да Аллахтын буйруктарын тартынбай аткарышыбыз керек.
• Текеберлик — кыйроонун башаты: Иблис илими, күчү бар болсо да, текеберлиги себептүү жолдон тайды. Текеберлик адамды жакшылыктан алыстатат.
• Адам баласынын артыкчылыгы: Аллах Адамды жаратып, периштелерге ага сажда кылууну буйруду. Бул адамзаттын Аллах алдындагы кадыр-баркын көрсөтөт.
• Жаратылышка жараша артыкмын деп ойлоо туура эмес: Иблис «мен оттон, ал топрактан» деп өзүн жогору көрдү. Исламда артыкчылык текте эмес, такыбалык менен аныкталат.
• Тообо кылуу мүмкүнчүлүгү: Иблис ката кетиргенде тообо кылбай, текеберлигин улантты. Биз ката кетирсек, тообо кылып, Аллахка кайтышыбыз керек.
• Ыймандуу болуу — бакыттын жолу: Бул окуя бизге ыймандуу болуу, Аллахтын буйруктарын аткаруу канчалык маанилүү экенин эскертет. Ыймандуу адам дайыма жакшылыкка жетет.