سوره اسراء — آیه 70

معانی کلمات:

• کَرَّمْنَا: گرامی داشتیم، شرافت و فضیلت بخشیدیم.
• حَمَلْنَاهُمْ: حمل کردیم، سوار کردیم.
• الطَّیِّبَاتِ: چیزهای پاکیزه و لذیذ، روزیهای حلال و خوشایند.
• فَضَّلْنَاهُمْ: برتری دادیم، مزیت بخشیدیم.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیهی شریفه، یکی از بزرگترین نعمتهای خود را بر انسان یادآوری میکند و میفرماید: به یقین، ما فرزندان آدم را گرامی داشتیم و کرامت و شرافت ویژهای به آنان عطا کردیم. این کرامت، شامل عقل و خرد، توانایی تشخیص خوب از بد، و برخورداری از فطرت پاک و استعداد دریافت وحی و رسالت است. همچنین فرشتگان را به سجده بر پدرشان آدم فرمان دادیم و این خود نشانهای از عظمت و برتری این موجود خاکی بود.

سپس خداوند به نعمتهای دیگری اشاره میکند: ما آنان را در خشکی بر مرکبها و وسایل نقلیه سوار کردیم و در دریا نیز کشتیها و وسایل حملونقل را برایشان مسخر ساختیم تا بتوانند به آسانی در زمین سفر کنند و به نیازهای خود برسند. این تسخیر، نشانهی لطف و محبت خداوند به بندگانش است.

در ادامه، خداوند از روزیهای پاکیزه سخن میگوید: از خوراکیها و آشامیدنیهای حلال و لذیذ، و نیز از نعمتهای دیگر مانند ازدواج و سایر لذتهای پاکیزه، به آنان روزی دادیم. این روزیها نه تنها جسم انسان را تأمین میکند، بلکه روح او را نیز شاداب میسازد.

و در پایان، خداوند برتری انسان را بر بسیاری از مخلوقاتش بیان میکند: ما انسان را بر بسیاری از موجوداتی که آفریدهایم، برتری و فضیلت کامل و آشکاری بخشیدیم. این برتری، هم در ظاهر و هم در باطن، هم در جسم و هم در روح، و هم در دنیا و هم در آخرت نمایان است. انسان با عقل، علم، اراده، و توانایی انتخاب، بر سایر موجودات برتری یافته است.

فواید و پیامهای آیه:

1. شکرگزاری نعمتهای الهی: این آیه ما را به یاد نعمتهای بیشمار خداوند میاندازد و میآموزد که در برابر این همه لطف و کرامت، باید شکرگزار باشیم و از نعمتها در مسیر رضایت او استفاده کنیم.
2. احترام به کرامت انسانی: خداوند به انسان کرامت ذاتی بخشیده است؛ بنابراین ما نیز باید به خود و دیگران احترام بگذاریم و از هر کاری که این کرامت را خدشهدار میکند، مانند گناه، ظلم و بیعدالتی، پرهیز کنیم.
3. استفاده از نعمتها در راه درست: تسخیر خشکی و دریا و روزیهای پاکیزه، همگی برای آسایش و پیشرفت انسان است. پس باید از این نعمتها برای آبادانی زمین، کمک به همنوعان و تقرب به خداوند بهره ببریم، نه برای فساد و تباهی.
4. برتری با مسئولیت همراه است: برتری انسان بر سایر مخلوقات، نه برای تکبر و برتریجویی، بلکه برای مسئولیتپذیری بیشتر در برابر خداوند و خلقت است. هرچه مقام انسان بالاتر باشد، مسئولیت او نیز سنگینتر است.
5. امیدواری به رحمت الهی: این آیه نشان میدهد که خداوند بندگانش را دوست دارد و برای آنان کرامت و فضیلت قرار داده است. این امر به ما امید میدهد که با وجود خطاها و گناهان، اگر به سوی خدا بازگردیم، او ما را میبخشد و مشمول لطف و کرامت خود قرار میدهد.