Аль-Исра сүресі — Аят 70

1. Сөздердің мағынасы:

• كَرَّمْنَا: құрметтедік, ардақтадық.
• بَنِي آدَمَ: Адам баласы, адамзат ұрпағы.
• وَحَمَلْنَاهُمْ: және оларды тасымалдадық, мінгіздік.
• الْبَرِّ: құрлық, жер беті.
• الْبَحْرِ: теңіз, су беті.
• الطَّيِّبَاتِ: таза, жақсы, адал әрі дәмді нәрселер.
• فَضَّلْنَاهُمْ: оларды артық қылдық, басым еттік.
• تَفْضِيلًا: айрықша артықшылықпен.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала бұл аятта адамзатқа берген ұлы мәртебесі мен шексіз нығметтерін баяндайды. Ол Адам баласын ақыл-парасат, пайғамбарлар арқылы келген тура жол және періштелердің атасына сажда етуі сияқты рухани артықшылықтармен құрметке бөледі. Бұл — адамның жаратылысындағы асылдық пен ардақтылықтың көрінісі.

Сонымен қатар, Аллаһ адамдарға құрлықта да, теңізде де жүріп-тұруға мүмкіндік берді. Құрлықта оларды мал-жануарларға, көлік құралдарына мінгізіп, теңізде кемелермен жүздірді. Осылайша адамзат қажеттіліктеріне жету жолдарын жеңілдетті.

Аллаһ оларға таза әрі жақсы ризықтарды — дәмді тағамдар, сусындар, адал жұбайлар және басқа да игіліктерді нәсіп етті. Бұл нығметтер адамның денесі мен жанының қажеттіліктерін қамтиды.

Содан кейін Аллаһ адамзатты жаратқан басқа да көптеген жаратылыстардан айрықша артық қылғанын хабарлайды. Бұл артықшылық ақыл, ерік, дін және жер бетіндегі халифалық мәртебесі сияқты ерекшеліктерге негізделген. Осындай ұлы нығметтерге бөленген адамзат Аллаһқа шүкір етуі, Оның берген игіліктерін мойындап, риза болуы тиіс.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Аллаһ адамзатты ерекше құрметке бөлген, сондықтан әр адам өз қадір-қасиетін біліп, Аллаһтың берген мәртебесіне лайық өмір сүруге ұмтылуы керек.
• Құрлық пен теңіздегі жүріп-тұру мүмкіндіктері, көлік құралдары мен кемелер — бәрі Аллаһтың адамға деген мейірімінің көрінісі. Бұл нығметтерді пайдаланып, Жаратушыға шүкіршілік ету — әр мұсылманның парызы.
• Таза әрі адал ризықтар — Аллаһтың сүйіспеншілігінің белгісі. Осы игіліктерді адал жолмен пайдаланып, харамнан сақтану — иманның кемелдігіне ықпал етеді.
• Адамзаттың басқа жаратылыстардан артық болуы — жауапкершілікті арттырады. Бұл артықшылық мақтаныш емес, Аллаһ алдындағы жауапкершілік пен шүкіршілікті талап етеді.
• Осы аят арқылы ислам дінінің адамға берген құндылығы мен қадір-қасиеті айқын көрінеді. Ислам — адамды ардақтайтын, оның рухани және материалдық игіліктерін қамтамасыз ететін дін. Сондықтан әр адам осы діннің нұрына ұмтылып, Аллаһтың берген нығметтеріне шүкір ету арқылы бақытқа жетеді.