Kahf surasi — Oyat 48

So‘zlarning ma’nolari:

• عُرِضُوا – (Ular) keltirilib, ko‘rsatildi.
• صَفًّا – Saf tortgan holda, qator-qator.
• زَعَمْتُمْ – Sizlar da’vo qildingiz, o‘yladingiz.
• مَوْعِدًا – Belgilangan vaqt, uchrashuv vaqti (qiyomat kuni).

Tafsir:

Qiyomat kunida barcha insonlar Robbining huzuriga saf tortgan holda keltiriladi. Ular orasida hech kim yashirin qolmaydi, hammasi ochiq-oydin ko‘z o‘ngida namoyon bo‘ladi. O‘shanda ularga xitob qilinadi: “Sizlar Bizning huzurimizga birinchi marta yaratganimizdek, yalangoyoq, yalang‘och, hech qanday mol-mulk va farzandlarsiz holda qaytdingiz. Holbuki, sizlar dunyoda yashab, oxiratni inkor etar edingiz va Biz sizlarni qayta tiriltirib, hisob-kitob qilishimiz uchun va’da qilingan vaqtni hech qachon kelmaydi, deb da’vo qilgan edingiz. Mana endi o‘sha va’da haqiqat ekanini o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rib turibsiz”.

Bu holatda insonlar dunyoda to‘plagan molu davlatlari, farzandlari va yaqinlari hech qanday foyda bermasligini anglab yetadilar. Ular yolg‘iz holda, butunlay Robbining huzurida turib, o‘z qilmishlariga qarab javob beradilar. Bu manzara ularning oxiratga bo‘lgan ishonchsizliklari va inkorlarining be’mani ekanini ochiq ko‘rsatadi.

Foydalar:

• Ushbu oyat insonga oxirat hayotining haq ekanini va har bir inson o‘z amallari uchun hisob berishini eslatadi. Bu esa mo‘minni yaxshi amallar qilishga va gunohlardan saqlanishga undaydi.
• Insonning dunyodagi mol-mulki, farzandlari va mansabi — bularning barchasi vaqtinchalik ne’matlar bo‘lib, qiyomat kuni hech qanday foyda bermaydi. Shu bois, inson asosiy e’tiborini Allohning roziligini topishga qaratmog‘i lozim.
• Qiyomat kuni har bir inson yolg‘iz holda hisob berishini bilish, kishini faqat Allohga suyanishga va Ungagina ibodat qilishga o‘rgatadi.
• Bu oyatda Allohning adolati va hikmati namoyon bo‘ladi: har bir inson o‘z qilmishiga yarasha mukofot yoki jazo oladi. Bu esa mo‘min qalbini Allohning rahmati va adolatiga bo‘lgan ishonch bilan to‘ldiradi.