سوره کہف — آيت 74

1) ڪلماتن جي معنيٰ:

• فَانطَلَقَا: پوءِ ٻئي هلڻ لڳا.
• غُلَامًا: نوجوان ڇوڪرو، جيڪو اڃا بالغ نه ٿيو هو.
• زَكِيَّةً: پاڪ ۽ بيگناهه، يعني اهڙي نفس جنهن ڪو گناهه نه ڪيو هو.
• بِغَيْرِ نَفْسٍ: بغير ڪنهن نفس جي، يعني اهڙي حالت ۾ جو ان ڇوڪري ڪنهن جي قتل جو ڪو ڏوهه نه ڪيو هو.
• نُكْرًا: ناپسنديده ۽ بيحد برو ڪم.

2) آيت جي تفسير:

پوءِ ٻئي (موسىٰ ۽ خضر) ٻيڙيءَ مان لهڻ کان پوءِ ساحل تي هلڻ لڳا، ايتري ۾ ته انهن هڪ نوجوان ڇوڪرو ڏٺو جيڪو ٻين ڇوڪرن سان راند ڪري رهيو هو ۽ اڃا بالغ به نه ٿيو هو، ته خضر عليه السلام ان ڇوڪري کي قتل ڪري ڇڏيو. اهو ڏسي حضرت موسىٰ عليه السلام حيرت ۽ توبيخ سان چيو: ڇا تون هڪ اهڙي بيگناهه ۽ پاڪ نفس کي قتل ڪيو آهي، جنهن نه ڪو گناهه ڪيو هو ۽ نه وري ڪنهن ٻئي جي قتل جو ڏوهي هو، جو ان کي قتل ڪرڻ جي سزا ملڻ گهرجي ها؟ بيشڪ تون هڪ اهڙو ڪم ڪيو آهي جيڪو شرع ۽ عقل ٻنهي جي لحاظ کان بيحد ناپسنديده ۽ برو آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ پنهنجي نبي حضرت موسىٰ عليه السلام جي ذريعي اسان کي سيکاريندو آهي ته بيگناهه ۽ معصوم ماڻهوءَ جي قتل کي ڪيئن رد ڪجي ۽ ان کي وڏو ڏوهه سمجهجي.
• انساني زندگي جي حرمت ۽ عزت بيان ٿئي ٿي ته ڪنهن به بيگناهه کي قتل ڪرڻ ڪنهن به صورت ۾ جائز ناهي.
• اهو به معلوم ٿئي ٿو ته الله جي حڪمت ۽ علم اسان جي علم کان مٿانهون آهي، ڇاڪاڻ ته خضر عليه السلام جو اهو عمل ظاهري طور تي بيحد برو لڳو، پر ان ۾ الله جي طرفان ڪا وڏي حڪمت لڪل هئي، جيڪا اڳتي هلي ظاهر ٿي.
• اهو سبق ملي ٿو ته اسان کي ڪنهن به معاملي ۾ جلد بازي نه ڪرڻ گهرجي، ۽ صبر سان ان جي حقيقت سمجهڻ جي ڪوشش ڪرڻ گهرجي.
• اهڙيون ڪهاڻيون ٻڌي انسان جي دل ۾ قرآن ڏانهن محبت ۽ ان جي حڪمتن تي غور ڪرڻ جو جذبو پيدا ٿئي ٿو، ۽ انسان سمجهي ٿو ته قرآن هڪ اهڙو ڪتاب آهي جيڪو اسان کي زندگيءَ جا اهم سبق سيکاريندو آهي.