Аль-Бакара сүресі — Аят 167

1. Сөздердің мағынасы:

• كَرَّةً (кәрра): қайта оралу, дүниеге қайта келу.
• نَتَبَرَّأَ (нәтәбәрра'а): беземіз, ажырасамыз, мойындамаймыз.
• تَبَرَّءُوا (тәбәрра'у): олар безді, ажырасты, мойындамады.
• حَسَرَاتٍ (хәсәрәт): өкініштер, қасіреттер, арманда қалулар (حَسْرَة сөзінің көпше түрі).
• خَارِجِينَ (хариджин): шығушылар.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят қиямет күніндегі адамдардың екі тобы — басшылар мен оларға ергендер — арасындағы ащы өкінішті суреттейді. Осы дүниеде өздері соңынан ерген көсемдері мен басшыларына сеніп, олардың жолын ұстанған әлсіз адамдар қиямет күні ақиқатты көргенде: «Аттең, бізге дүниеге қайта оралу мүмкіндігі болса еді, онда біз де осы басшыларымыздан безіп, олардан ажырар едік, дәл қазір олар бізден безіп, бізді танымай қалғанындай», — дейді. Яғни, бұл дүниеде олар бір-біріне сенім артып, бірге адасқан болатын, ал енді мәңгілік азапты көргенде бір-бірінен безіп, кінәні бір-біріне аударады.

Алла Тағала осылайша оларға істеген істерінің, яғни басшыларына еріп, адасқан жолдарының салдарын көрсетеді — ол істер олар үшін таусылмас өкініш пен қасіретке айналады. Олар қандай да бір пайда көрмейді, керісінше, әрбір жасаған қате істері үшін қатты қиналады. Сондай-ақ олар тозақтан ешқашан шыға алмайды, ол — олардың мәңгілік мекені.

Бұл аят адамдарды соқыр еруден, яғни ойланбай, ақиқатты тексермей, басшылар мен көсемдердің соңынан еруден сақтандырады. Өйткені қиямет күні әркім өз ісі үшін жауап береді, сол күні біреудің екіншісіне көмегі тимейді, керісінше, бір-бірінен безіп, қарғыс айтады.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Ақиқатты ойланып қабылдау: Бұл аят әрбір адамды діни істерде соқыр еруден сақтандырады. Әркім өзінің сенімі мен ісін Құран мен сүннетке салыстырып тексеруі керек.
• Тәубе есігі ашық: Аяттағы өкініш — қияметтегі өкініш. Ал осы дүниеде тәубе есігі әрқашан ашық. Кімде-кім адасқан болса, өлім келмей тұрып, Аллаға бет бұрып, тәубе ете алады. Бұл — Алланың үлкен рақымы.
• Жауапкершілік сезімі: Әр адам өз ісі үшін жауапты. Басшылар да, ергендер де өз таңдауы үшін жауап береді. Бұл адамды жақсылыққа ұмтылып, жамандықтан сақтануға шақырады.
• Исламның әділдігі: Ислам әркімге өз еңбегіне қарай жауап беруді үйретеді. Бұл — әділдік пен мейірімділік діні.
• Құранның даналығы: Құран адамның жүрегіне әсер ететін, оны ойландыратын, тура жолға бастайтын кітап. Бұл аят адамды дүниеге қызықпай, ақиқат жолында болуға шақырады.

Осылайша, бұл аят әрбір адамды ойлануға, тура жолды ұстануға және Алланың мейіріміне сенуге шақырады.