بقرہ سۈرىسى — ئايەت 167

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• كَرَّةً: قايتىش، دۇنياغا قايتا قايتىش.
• نَتَبَرَّأَ: ئادا-جۇدا بولۇش، يىراق تۇرۇش، ئالاقىنى ئۈزۈش.
• تَبَرَّءُوا: ئۇلار ئادا-جۇدا بولدى، ئالاقىنى ئۈزدى.
• حَسَرَاتٍ: پۇشايمانلار، ئەپسۇسلار، ھەسرەتلەر (حَسْرَة سۆزىنىڭ كۆپلۈكى).
• بِخَارِجِينَ: چىققۇچىلار، چىقىپ كېتەلەيدىغانلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئەگەشكۈچىلەر (ئەگەشكەن ئادەملەر) ئاخىرەتتە ئەزابنى كۆرگەندە ئېيتىدۇ: «ئەگەر بىزگە دۇنياغا قايتىش پۇرسىتى بېرىلگەن بولسا ئىدى، بىز ئۇ باشلىقلارنى ۋە يول باشلىغۇچىلارنى ئىنكار قىلىپ، ئۇلاردىن ئادا-جۇدا بولاتتى ئىدۇق، خۇددى ئۇلار بىزدىن ئادا-جۇدا بولغانلىقىدەك.» ئۇلار دۇنيادا ئەگەشكەن كىشىلىرىنىڭ ئۆزلىرىنى ئازدۇرغانلىقىنى، ئەمما ئاخىرەتتە ئۇلارنىڭ ھەممىسى بىر-بىرىدىن ئادا-جۇدا بولۇپ، ھەر كىم ئۆز جازاسىنى تارتىدىغانلىقىنى چۈشىنىپ يېتىدۇ.

ئاللاھ تائالا ئۇلارغا ئەزابنى كۆرسەتكىنىدەك، ئۇلارنىڭ دۇنيادا قىلغان يامان ئەمەللىرىنىمۇ ئۇلارغا كۆرسىتىپ، ئۇلار ئۈچۈن پۇشايمان ۋە ھەسرەتكە ئايلاندۇرىدۇ. ئۇلار قىلغان ئەمەللىرىنىڭ پايدىسىزلىقىنى، ھەتتا ئۆزلىرىگە زىيان كەلتۈرگەنلىكىنى كۆرۈپ قاتتىق پۇشايمان چېكىدۇ، ئەمما بۇ پۇشايمان ئۇلارغا ھېچقانداق پايدا بەرمەيدۇ. ئۇلار دوزاخ ئوتىدىن ھەرگىز چىقالمايدۇ، ئۇ يەردە مەڭگۈ قالىدۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ھەقىقىي دوستلۇق ۋە ئەگىشىش ئاخىرەتتە سىنىلىدۇ: دۇنيادا بىر-بىرىگە ئەگىشىپ، بىر-بىرىنى يامان يولغا باشلىغان كىشىلەر ئاخىرەتتە بىر-بىرىدىن ئادا-جۇدا بولىدۇ. بۇ بىزگە ھەقىقىي دوست ۋە يول باشلىغۇچىنى تاللاشنىڭ مۇھىملىقىنى ئۆگىتىدۇ.
• پۇشايماننىڭ ۋاقتى چەكلىك: ئاخىرەتتە چېكىلگەن پۇشايمان پايدا بەرمەيدۇ. شۇڭا دۇنيادا تۇرۇپ، ۋاقتىدا تەۋبە قىلىش ۋە توغرا يولغا قايتىش ھەر بىر مۇسۇلمان ئۈچۈن ئەڭ مۇھىم پۇرسەتتۇر.
• ئاللاھنىڭ ئادىللىقى ۋە ھېكمىتى: ئاللاھ ھەر كىمنىڭ قىلغان ئەمەلىنى ئۆزىگە كۆرسىتىدۇ، گۇناھكارلار ئۆز ئەمەللىرىنىڭ يامان ئاقىۋىتىنى كۆرۈپ پۇشايمان چېكىدۇ. بۇ ئاللاھنىڭ ئادىللىقىنى ۋە ھېكمىتىنى ئىپادىلەيدۇ.
• دوزاختىن قۇتۇلۇشنىڭ بىردىنبىر يولى: دوزاخ ئوتىدىن قۇتۇلۇشنىڭ يولى پەقەت دۇنيادا ئاللاھقا ۋە پەيغەمبەرگە ئىمان ئېيتىپ، ياخشى ئەمەللەر قىلىش ۋە يامان يول باشلىغۇچىلاردىن يىراق تۇرۇشتۇر. بۇ ئايەت بىزنى ئىسلام يولىغا ۋە قۇرئان كەرىمگە ئەگىشىشكە، ھەمدە بىزنى ئازدۇرىدىغان كىشىلەردىن ھوشيار بولۇشقا چاقىرىدۇ.
• ئىسلامنىڭ رەھىمدىللىكى: ئاللاھ تائالا بىزگە دۇنيادا تەۋبە قىلىش ۋە توغرا يولغا قايتىش پۇرسىتىنى بەردى. بۇ ئاللاھنىڭ بەندىلىرىگە بولغان رەھىمدىللىكى ۋە مەرھەمەتلىكلىكىنىڭ ئىپادىسىدۇر. شۇڭا بىز بۇ پۇرسەتنى غەنىمەت بىلىپ، ئاللاھقا يۈزلىنىشىمىز كېرەك.