Аль-Бакара сүресі — Аят 168

1. Сөздердің мағынасы:

• يَا أَيُّهَا النَّاسُ — Уа, адамдар! Барлық адамзатқа бағытталған үндеу.
• كُلُوا — жеңдер, тұтыныңдар.
• مِمَّا فِي الْأَرْضِ — жер бетіндегі нәрселерден. «Мин» (مِنْ) бөлшегі бөлшектік мағынаны білдіреді, яғни жер бетіндегінің бәрі жеуге жарамды емес, тек рұқсат етілгені ғана.
• حَلَالًا — халал, яғни адамға күнә болмайтын, рұқсат етілген нәрсе.
• طَيِّبًا — таза, жақсы, пайдалы, күмәнсіз әрі зиянсыз.
• خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ — шайтанның іздері, жолдары, адымдары.
• عَدُوٌّ مُّبِينٌ — ашық, айқын дұшпан.

1. Аяттың тәпсірі:

Уа, барлық адамдар! Аллаһ сендерге жер бетінде жаратқан әртүрлі нығметтерден — жануарлардан, өсімдіктерден, жемістерден және басқа да игіліктерден — жеңдер. Бірақ бұл жеу тек халал әрі таза болуы шарт: яғни ол нәрсе шариғатта рұқсат етілген, әрі өзінің табиғатында таза, пайдалы, зиянсыз болуы керек. Осылайша, адам баласы Аллаһ берген нығметтерді пайдаланып, өмір сүруге құқылы, алайда бұл рұқсат шексіз емес — ол халал мен тазалық шеңберімен шектелген.

Содан кейін Аллаһ Тағала адамдарды шайтанның іздерінен, яғни оның арамды халал, халалды арам деп бұрмалау, бидғаттар мен күнәларға шақыру сияқты әртүрлі айла-тәсілдерінен жүрмеуге ескертеді. Шайтан адамды азғырып, адастыруға тырысады, өйткені ол адамзаттың ашық дұшпаны. Оның дұшпандығы жасырын емес, керісінше айқын әрі белгілі. Сондықтан ақыл иесі өзіне зиян келтіруді ғана көздейтін дұшпанына ермеуі тиіс.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Аллаһ Тағала жер бетіндегі нығметтерді адамдарға пайдалануға рұқсат еткен — бұл Оның кең пейілділігі мен мейірімділігінің көрінісі. Ислам діні адамды нығметтен тыймайды, керісінше оны халал әрі таза жолмен пайдалануға шақырады.
• Халал мен тазалық — мұсылман өмірінің негізгі қағидаларының бірі. Адам жеген тағамының тек рұқсат етілгенін ғана емес, сонымен қатар таза, пайдалы болуын да ойлауы керек.
• Шайтанның адамға деген дұшпандығы айқын. Ол әрдайым адамды адастыруға, халалды арам деп, арамды халал деп көрсетуге тырысады. Сондықтан әрбір мұсылман сақ болып, тек Аллаһтың нұсқауларына сүйенуі қажет.
• Ислам діні — адам баласын қарапайым әрі табиғи өмірге шақыратын, нығметтерді пайдалануға рұқсат беретін, бірақ шектен шығуға жол бермейтін дін. Бұл — адамзатқа деген Аллаһтың үлкен мейірімінің белгісі.
• Аят барлық адамдарға бағытталған, бұл Исламның әмбебаптығын, оның бүкіл адамзатқа арналған дін екенін көрсетеді.