سوره بقره — آیه 35

معانی کلمات:

• رَغَدًا: فراوان و گوارا، بدون رنج و سختی.
• حَیْثُ شِئْتُمَا: هر جا که بخواهید.
• لَا تَقْرَبَا: نزدیک نشوید (کنایه از نخوردن و دست نزدن به آن).
• الظَّالِمِینَ: ستمکاران به خود (به سبب نافرمانی از فرمان خدا).

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از آنکه آدم علیه السلام را آفرید و علم اسماء را به او آموخت و فرشتگان را به سجده بر او فرمان داد، به آدم فرمود: «ای آدم! تو و همسرت حوا در بهشت ساکن شوید و از نعمتهای فراوان و گوارای آن، در هر کجا که بخواهید و هر زمان که اراده کنید، بهطور کامل و بدون هیچ مانعی بخورید و بهرهمند شوید. اما از نزدیک شدن به این درخت خاص (که درخت ممنوعه بود) بپرهیزید و از آن نخورید؛ زیرا اگر به آن نزدیک شوید و از آن بخورید، از زمره ستمکاران خواهید بود که با نافرمانی از فرمان پروردگار، به خود ظلم کردهاید و خویشتن را در معرض خشم و عقوبت الهی قرار دادهاید.»

این فرمان الهی، آزمون و امتحانی برای آدم و حوا بود تا اطاعت و بندگی خود را در برابر خداوند نشان دهند و بدانند که بهشت، جایگاه تکلیف و obedience است و هر نعمتی در آن، با اذن و فرمان خداوند حلال و هر چیزی که او نهی کند، حرام و ممنوع است.

فواید و پیامهای آیه:

1. نعمتهای الهی وسیع و بیپایان است: خداوند به آدم و حوا اجازه داد از تمام نعمتهای بهشت بهطور فراوان و گوارا بهرهمند شوند؛ این نشان میدهد که خداوند بندگانش را دوست دارد و نعمتهایش را برای آنان گسترده و آسان قرار داده است.
2. آزادی در چارچوب فرمان خدا: انسان در زندگی خود آزادی عمل دارد، اما این آزادی محدود به حدود و فرمانهای الهی است. پرهیز از یک درخت کوچک در برابر بهرهمندی از تمام بهشت، نشان میدهد که اطاعت از خداوند، آسان و در برابر نعمتهای بیشمار او بسیار ناچیز است.
3. نافرمانی، ظلم به خود است: گناه و معصیت، نه به خداوند ضرری میرساند و نه به دیگران؛ بلکه ظلمی است که انسان در حق خود روا میدارد و خود را از رحمت و نعمتهای الهی محروم میکند.
4. وسوسه شیطان و لغزش انسان: این آیه مقدمهای برای بیان داستان لغزش آدم است تا به ما بیاموزد که انسان ممکن است دچار خطا شود، اما درِ توبه و بازگشت به سوی خداوند همیشه باز است و رحمت الهی بر غضب او پیشی دارد.
5. اهمیت خانواده و همراهی در مسیر بندگی: خداوند خطاب خود را به آدم و همسرش هر دو میکند و آنان را در سکونت، بهرهمندی و پرهیز از نهی، شریک قرار میدهد؛ این نشان میدهد که خانواده باید در مسیر اطاعت از خداوند، یار و همراه یکدیگر باشند.