Baqara surasi — Oyat 76

Kalimalarning ma'nolari:

• لَقُوا – uchratdilar, yo‘liqishdilar.
• خَلَا – xilvatda qolishdi, bir-biri bilan yolg‘iz qolishdi.
• فَتَحَ – ochdi, ma'lum qildi, hukm chiqardi.
• لِيُحَاجُّوكُم – sizlar bilan bahslashishlari, dalil keltirib sizni yengishlari uchun.
• عِندَ رَبِّكُمْ – Robbingiz huzurida, ya'ni qiyomat kuni.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo yahudiylarning munofiqlik va ikkiyuzlamachilik holatini bayon qilmoqda. Ular mo'minlar bilan uchrashganda, til bilan "Biz ham sizlarning kabi imon keltirdik", deb da'vo qilishardi. Ya'ni, Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ning haq payg'ambar ekanligiga, uning tavrotda bashorat qilinganligiga og'zaki iqror bo'lishardi.

Ammo ular bir-birlari bilan xilvatda, yolg'iz qolishganda, o'zlarining boshliqlari va ulamolari ularni tanbeh qilib: "Sizlar mo'minlarga Alloh sizlarga tavrotda ochib bergan narsalarni — ya'ni Muhammadning haq payg'ambar ekanligi haqidagi xabarlarni aytib berasizlarmi? Axir ular bu so'zlaringizni qiyomat kuni Robbingiz huzurida sizlarga qarshi dalil qilib keltiradilar. Sizlar buni aql qilib tushunmaysizlarmi?" — der edilar.

Ya'ni, ular mo'minlarga haqni tan olishlarini bildirib qo'yishsa, mo'minlar ularning bu iqrorlarini hujjat qilib, "Sizlar o'zingiz tan olgansizlar, nega endi unga ergashmaysizlar?" deb e'tiroz bildiradilar. Bu esa ular uchun qiyomat kuni ham dalil bo'lib qoladi. Shuning uchun ularning boshliqlari bu ochiq iqrorlarni qoralab, buni aqlsizlik deb hisoblashardi.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

1. Munofiqlik — eng xavfli illat: Bu oyat musulmonlar jamoasi ichida munofiqlik qilishning xavfli ekanini, til bilan iymon izhor qilib, qalbda aksini yashirishning oqibati og'ir ekanini ko'rsatadi.
2. Ilm — mas'uliyatdir: Alloh insonga bergan ilm, ayniqsa haqni bilish, katta mas'uliyat yuklaydi. Bilganini yashirish yoki unga amal qilmaslik — qiyomat kuni dalil bo'lib qoladi.
3. Haqni tan olishdan qochmaslik kerak: Haqni bilgan odam, u kimgadir ma'qul kelmasa ham, uni tan olishi va unga ergashishi kerak. Haqni yashirish yoki undan yuz o'girish — aqlsizlikdir.
4. So'z va amal birligi: Mo'min kishining so'zi bilan amali bir bo'lishi lozim. Til bilan iymon keltirib, amalda undan yuz o'girish — munofiqlik alomatidir.
5. Musulmonlarning hushyorligi: Musulmonlar dushmanlarning hiyla-nayranglaridan ogoh bo'lishlari, ularning til bayonotlariga emas, amallariga qarab baho berishlari kerak.