سوره طہ — آيت 30

### 1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت

• هَارُونَ: حضرت هارون عليه السلام، جيڪي حضرت موسيٰ عليه السلام جا سڳو ڀاءُ هئا.
• أَخِي: منهنجو ڀاءُ. هتي ”أخي“ جو مطلب آهي سڳو ڀاءُ، جيڪو حضرت موسيٰ عليه السلام کان وڏي عمر وارو هو.

### 2) آيت جي تفسير

هيءَ آيت سورة طہ ۾ حضرت موسيٰ عليه السلام جي ان دعا جو حصو آهي، جيڪا هن الله تعاليٰ کان مدد ۽ سهائتا لاءِ گهري هئي. حضرت موسيٰ عليه السلام فرعون وٽ وڃڻ کان اڳ الله تعاليٰ کي عرض ڪيو ته منهنجي دل کي کول، منهنجو ڪم آسان ڪر، منهنجي زبان جي ڳنڍ کول ته جيئن ماڻهو منهنجي ڳالهه سمجهي سگهن، ۽ منهنجي خاندان مان منهنجو هڪ مددگار مقرر ڪر.

پوءِ ان مددگار کي نامزد ڪندي چيائين: ”هارون، منهنجو ڀاءُ.“ يعني الله تعاليٰ کان اهو گهريو ته منهنجي ڀاءُ هارون کي منهنجو وزير ۽ مددگار بڻاءِ. حضرت هارون عليه السلام حضرت موسيٰ عليه السلام جو سڳو ڀاءُ هو، ۽ الله تعاليٰ هن کي به نبوت سان سرفراز ڪيو. حضرت موسيٰ عليه السلام جي زبان ۾ ڪجهه ڳنڍ هئي، جڏهن ته حضرت هارون عليه السلام فصيح ۽ روانيءَ سان ڳالهائيندڙ هئا. ان ڪري حضرت موسيٰ عليه السلام پنهنجي ڀاءُ کي پاڻ سان گڏ ڪرڻ جي درخواست ڪئي، ته جيئن هو سندس پيغام پهچائڻ ۾ سندس مدد ڪري، سندس ڳالهه کي واضح ڪري، ۽ سندس پٺيءَ کي مضبوط بڻائي.

هيءَ آيت ڏيکاري ٿي ته حضرت موسيٰ عليه السلام ڪيترو عاجزيءَ وارو ۽ حڪمت وارو هو. هن پنهنجي ڪم ۾ الله تعاليٰ کان مدد گهري، ۽ پنهنجي ڀاءُ کي پاڻ سان شامل ڪرڻ جي درخواست ڪئي، ته جيئن الله جي دين جي تبليغ ۾ ڪا به ڪمي نه رهي. الله تعاليٰ سندس دعا قبول ڪئي ۽ حضرت هارون عليه السلام کي سندس وزير ۽ نبوت ۾ ساٿي بڻايو.

### 3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا

• دعا جي اهميت: حضرت موسيٰ عليه السلام جهڙو عظيم نبي به الله تعاليٰ کان مدد گهري، ته اسان کي به هر ڪم ۾ الله تي ڀاڙڻ ۽ دعا ڪرڻ گهرجي.
• ڀائرن ۽ خاندان جي مدد: حضرت موسيٰ عليه السلام پنهنجي ڀاءُ کي پاڻ سان شامل ڪيو، جنهن مان سبق آهي ته نيڪ ڪمن ۾ پنهنجي خاندان ۽ ڀائرن کي گڏ وٺڻ گهرجي.
• عاجزي ۽ حڪمت: نبي به پنهنجي ڪم ۾ ٻين جي مدد گهري، ان مان معلوم ٿئي ٿو ته عاجزي ۽ مشورو ڪرڻ ڪمزوري نه، پر حڪمت آهي.
• الله جي قدرت: الله تعاليٰ پنهنجي نبي جي دعا قبول ڪئي ۽ سندس ڀاءُ کي به نبي بڻايو. اهو ڏيکاري ٿو ته الله تعاليٰ پنهنجي ٻانهن جي مدد ڪرڻ تي قادر آهي.
• دين جي تبليغ ۾ سهڪار: دين جي ڪم ۾ هڪ ٻئي جي مدد ڪرڻ ۽ گڏجي ڪم ڪرڻ اسلام جي خوبصورت تعليم آهي.
• الله جي ڏسڻ ۾ سڀ ڪجهه آهي: حضرت موسيٰ عليه السلام جي دعا ۾ هي به شامل هو ته ”تون اسان کي ڏسندڙ آهين.“ ان مان سبق آهي ته اسان جا سڀئي عمل الله جي علم ۾ آهن، ان ڪري نيڪ عمل ڪرڻ گهرجي.